Haksız fiil dosyalarında taraflar çoğu zaman sorumluluğun varlığında değil, rakamda anlaşamaz. Haksız-fiil kaynaklı tazminat-hesabı tartışmasında başarı, hesabın hangi varsayımlara dayandığını görebilmeye bağlıdır. Bu rehber, TBK ve HMK ekseninde, tüketici işlemi niteliği taşıyan uyuşmazlıklarda TKHK'nın da devreye girebileceğini gözeterek itiraz planını ele alıyor.
Rakama Girmeden Önce Sorumluluk Temelini Netleştirin
Hesaba yönelik itiraz, sorumluluğun kabulü anlamına gelebilir. Bu nedenle dilekçede sıralama önemlidir: önce fiilin hukuka aykırılığı, kusur ve illiyet bağı yönünden asıl itirazlar; ardından "kabul anlamına gelmemek üzere" hesaba ilişkin itirazlar yazılır. Bu sıralamanın bozulması, savunmanın tamamını zayıflatır.
Bilirkişi Raporuna İtirazın Zamanı ve Biçimi
Rapora itiraz için tanınan süre kısadır ve süresinde yapılmayan itiraz, raporun kesinleşmesi sonucunu doğurur. İtirazın etkili olabilmesi için rapordaki hangi varsayımın hangi belgeyle çeliştiğinin gösterilmesi gerekir. "Rapor eksik ve hatalıdır" biçimindeki genel ifadeler, ek rapor alınmasını sağlamaya yetmez.
Hesapta Sorgulanması Gereken Varsayımlar
- Zararın hesabında esas alınan tarih: olay tarihi mi, rapor tarihi mi?
- Kazanç kaybında dayanılan gelir belgesi ve bu belgenin dönemi
- Kusur oranının dağıtımı ve müterafik kusurun dikkate alınıp alınmadığı
- Sigorta veya üçüncü kişiden yapılan ödemelerin mahsup edilip edilmediği
- Faizin başlangıç tarihi ve türü
Talep Kalemlerini Ayrıştırmak
Maddi zarar, yoksun kalınan kazanç ve manevi tazminat farklı ispat rejimlerine tabidir. Manevi tazminat takdiri nitelikte olduğundan belgeye değil olgunun ağırlığına dayanır; buna karşılık maddi zararın her kaleminin belgesi aranır. Tek bir toplam rakam üzerinden yürütülen tartışma, hangi kalemin neden kabul edilmediğini görünmez kılar.
Zamanaşımı Savunmasının Doğru Kurulması
Haksız fiilde zamanaşımı, zararın ve failin öğrenildiği andan itibaren işleyen süre ile fiilden itibaren işleyen azami süre olmak üzere iki katmanlıdır. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa, ceza kanununda öngörülen daha uzun süre uygulanabilir. Bu ayrımın gözden kaçması, aslında zamanaşımına uğramamış bir talebin gereksiz yere terk edilmesine yol açabilir.
Islah ve Belirsiz Alacak Tercihi
Dava açılırken zararın tam miktarı bilinemiyorsa, talebin nasıl kurulduğu ileride hesabın artırılabilmesini belirler. Yanlış kurulan bir talep, rapor sonrası artırım imkânını daraltır. Bu tercih dava dilekçesinde yapılır; sonradan düzeltilmesi her zaman mümkün olmaz.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Zararın türü, tarafların sıfatı ve sözleşmesel bir ilişkinin bulunup bulunmaması hesabı doğrudan etkilediğinden, itiraz dilekçenizi sunmadan önce hukuki değerlendirme almanız önerilir.