Ayıp uyuşmazlıklarında taraflar çoğu zaman ürünün gerçekten kusurlu olduğu konusunda değil, kusurun ne zaman ortaya çıktığı ve kime bildirildiği konusunda anlaşamaz. Türk Borçlar Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve tüketici işlemleri bakımından Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ekseninde yürüyen bu dosyalarda delil, dava açıldığında değil ayıp fark edildiği anda üretilir.
Açık Ayıp ile Gizli Ayıp Ayrımı Neden Belirleyici
Teslim sırasında gözle görülebilen bir kusur ile kullanım sırasında ortaya çıkan yapısal bir kusur, hem bildirim külfeti hem de ispat yükü bakımından farklı sonuç doğurur. Açık ayıpta alıcının gözden geçirme ve bildirim yükümlülüğü öne çıkar; gizli ayıpta ise kusurun teslim anında mevcut olduğunun teknik olarak ortaya konması gerekir. Dosyanın ilk sınıflandırması bu ayrım üzerinden yapılmalıdır.
Bildirimi Belgeye Dönüştürmek
- Kusur fark edildiğinde tarih, saat ve kusurun görünümü fotoğraf veya video ile kayda alınır.
- Bildirim, telefon görüşmesiyle değil yazılı ve ulaştığı ispatlanabilir bir yolla yapılır.
- Satıcının verdiği sözlü taahhütler, teyit niteliğinde bir yazışmayla kayda geçirilir.
- Servis, montaj veya onarım kayıtlarının kopyası talep edilir.
- Kullanım kılavuzu ve garanti belgesi, kusurun kullanıcı hatasından kaynaklanmadığını göstermek üzere dosyaya eklenir.
Seçimlik Hakların Sıralanması
Ayıp halinde alıcının önünde birden fazla talep imkanı bulunur: sözleşmeden dönme, bedelden indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim. Bu talepler dilekçede rastgele değil, olayın niteliğine göre sıralanmalıdır. Onarımın makul sürede yapılmaması ya da tekrarlayan arızalar, daha ağır bir talebin gerekçesini oluşturur. Talep kalemleri arasında geçiş yapılabilmesi için dilekçede kademeli bir kurgu tercih edilmesi yararlıdır.
Zamanaşımı ve Ağır Kusur İstisnası
- Satılanın ayıbından doğan sorumlulukta kural olarak iki yıllık bir zamanaşımı süresi öngörülmüştür
- Konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda bu süre daha uzun tutulmuştur
- Satıcının ayıbı ağır kusuruyla gizlediği hallerde kısa zamanaşımından yararlanılamaz
- Sürenin başlangıcı kural olarak teslim anıdır; ayıbın sonradan öğrenilmiş olması tek başına süreyi kaydırmaz
Bilirkişi İncelemesine Hazırlık
Ayıp dosyalarının çoğu teknik incelemeyle sonuçlanır. Ürünün incelemeye kadar bozulmadan saklanması, üzerinde onarım yapılmaması ve inceleme sırasında sorulacak soruların önceden yazılı olarak sunulması, raporun kapsamını doğrudan etkiler. Rapora itiraz edilecekse, sonuç kısmına değil dayanaklara yönelen bir eleştiri daha etkili olur.
Burada yer alan bilgiler genel çerçeveyi anlatmaktadır. Sözleşmenin tipi, tarafların tacir olup olmaması ve teslim koşulları sonucu değiştirebileceğinden, bildirim yapılmadan önce dosyanın değerlendirilmesinde yarar vardır.