Sözleşme ilişkisinde ayıp iddiası, çoğu kez malın gerçekten kusurlu olup olmadığından önce, kusurun zamanında ve usulüne uygun biçimde bildirilip bildirilmediği üzerinden çözülür. TBK genel hükümleri, HMK ispat kuralları ve tüketici işlemi söz konusuysa TKHK birlikte devreye girer. Hangi rejimin uygulanacağı, tarafların sıfatına göre değişir.
Önce İlişkinin Niteliğini Belirleyin
Alıcı tüketici sıfatını taşıyorsa lehine kurulmuş özel koruma hükümleri uygulanır. Her iki taraf da tacirse ticari iş hükümleri ile birlikte gözden geçirme ve bildirim yükümlülüğü daha katı işler. Adi satış ilişkisinde ise TBK\u2019nın satıcının ayıptan sorumluluğuna dair genel düzeni geçerlidir. Aynı olguya farklı rejimlerin bağlanması, sürelerin ve ispat yükünün de değişmesi anlamına gelir.
Muayene ve İhbar Zincirini Belgelemek
- Teslim tarihi, irsaliye veya kargo teslim kaydıyla sabitlenir.
- Gözden geçirme, teslimden sonra işin olağan akışına göre imkân bulunur bulunmaz yapılır ve bulgular yazıya dökülür.
- Ayıp tespit edildiğinde satıcıya gecikmeksizin bildirim yapılır; bildirimin içeriği ile tarihi ispatlanabilir olmalıdır.
- Gizli ayıpta bildirim, ayıbın ortaya çıktığı andan itibaren yapılır; ortaya çıkma anı teknik raporla desteklenir.
- Satıcının ayıbı ağır kusurla ya da hile ile gizlediği iddia ediliyorsa buna ilişkin yazışmalar ayrı bir başlıkta toplanır.
Delil Tespiti Neden Erken Yapılmalı
Malın kullanılmaya devam edilmesi, tamir ettirilmesi veya iade edilmesi, sonradan yapılacak bilirkişi incelemesini imkânsız hâle getirebilir. Dava açılmadan önce mahkemeden delil tespiti istenmesi, malın o andaki durumunu resmî biçimde kayıt altına alır. Tespit sırasında hangi soruların sorulacağı dilekçede belirtilmelidir; yalnızca ayıplı mı sorusu, kusurun teslim anında var olup olmadığını aydınlatmaz.
Talep Kalemlerini Ayrıştırmak
- Sözleşmeden dönme hâlinde iade edilecek bedel ve yapılan giderler.
- Bedelden indirim talebinde ayıplı ve ayıpsız değer arasındaki farkın hesabı.
- Onarım talebinde makul sürenin ve masrafın kim tarafından karşılanacağının belirlenmesi.
- Ayıp nedeniyle doğan dolaylı zararlar için ayrı bir tazminat kalemi.
- Faiz başlangıç tarihinin ihtar tarihine mi dava tarihine mi bağlanacağı.
Bu yazı bilgilendirme amacıyla kaleme alınmıştır; sözleşmenizin hükümleri ve tarafların sıfatı, süreleri ve ispat yükünü değiştirebilir. Malın durumu bozulmadan hukuki görüş almanız, ispat imkânınızı korumanız bakımından belirleyicidir.