Haksız fiil davalarında sonucu belirleyen şey, olayın haklılığı kadar unsurların ayrı ayrı ispat edilebilmesidir. TBK, HMK ve TKHK ekseninde hazırlanan bu rehber, zarar talebinin delil kurgusunu ve usule aykırı işlem nedeniyle doğan kayıpları ele alıyor.
Dört Unsurun Ayrı Ayrı Kurulması
Hukuka aykırı fiil, kusur, zarar ve fiil ile zarar arasındaki nedensellik bağı birbirinden bağımsız olarak ortaya konmalıdır. Dilekçelerde en sık görülen eksiklik, fiilin anlatılıp zararın rakamsal karşılığının bulanık bırakılması ya da nedensellik bağının varsayıma dayandırılmasıdır. Kusursuz sorumluluk hâllerinde kusur unsuru tartışılmaz; buna karşılık zararın ve nedensellik bağının ispatı yine davacıya düşer. Bu nedenle her unsur için hangi delilin kullanılacağı önceden bir tabloda eşleştirilmelidir.
Zararın Belgelenmesi ve Dava Türü Tercihi
Zarar kalemleri fiilî zarar, kazanç kaybı ve manevi zarar başlıklarında ayrıştırılır. Miktarın dava açılırken tam olarak belirlenemediği hâllerde belirsiz alacak veya kısmi dava tercihleri gündeme gelir; bu tercih hem harç hem de talep artırımı imkânı bakımından sonuç doğurur ve sonradan serbestçe değiştirilemez. Fatura, onarım kaydı, sağlık raporu ve gelir belgesi gibi kalemler eksik toplandığında bilirkişi hesabı da eksik kurulur.
Ceza Dosyası ile Hukuk Dosyasının İlişkisi
- Ceza dosyasındaki tespitler hukuk davasında güçlü delil oluşturur; dosya örneği süresinde talep edilmelidir.
- Beraat kararı, tazminat sorumluluğunu her hâlde ortadan kaldırmaz; kusur ölçüsü ayrıca değerlendirilir.
- Ceza dosyasının bekletici mesele yapılıp yapılmayacağı, zamanaşımı hesabı düşünülerek talep edilmelidir.
- Ceza dosyasında verilen çelişkili beyanlar, hukuk davasında karşı tarafa dayanak olabilir.
Zamanaşımı ve İhtarın Yönetimi
- Fiilin ve failin öğrenildiği tarih belgeyle sabitlenir.
- Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa daha uzun süre uygulanabileceği için nitelendirme not edilir.
- İhtarname, temerrüt ve faiz başlangıcını belirlemek üzere tebliğ kaydıyla gönderilir.
- Dava şartı olarak arabuluculuk gereken uyuşmazlık türlerinde başvuru dava öncesinde tamamlanır.
- Süreler tek bir takvimde ara kontrol noktalarıyla izlenir.
Karşı Delile Karşı Hazırlık
Davalı tarafın en yaygın savunmaları zararın bulunmadığı, zarar görenin kendi davranışının zarara katkıda bulunduğu ve nedensellik bağının kesildiğidir. Bu savunmalara karşı olay anına ilişkin bağımsız kayıtlar, görüntü kaydı ve tanık beyanları önceden hazırlanmalıdır. Tüketici ilişkisinden doğan zararlarda TKHK kaynaklı sorumluluk hükümleri, genel haksız fiil kurgusuna ek dayanak sağlayabilir.
Bu metin genel bilgilendirme sunar; olay tarihi, zarar kalemleri ve taraflar arasındaki ilişki hesabı ve süreleri değiştirdiğinden, dosyanızı belgeleriyle birlikte bir hukukçuya taşımanız uygun olur.