Tazminat dosyalarında sonucu belirleyen unsur çoğu kez sorumluluğun varlığı değil, talebin nasıl hesaplandığı ve nasıl kurgulandığıdır. TBK kapsamındaki sorumluluk hükümleri zararın kapsamını belirlerken, HMK dava türü ve talep sonucunun bağlayıcılığı bakımından çerçeveyi çizer. Tüketici sıfatı bulunan ilişkilerde TKHK ayrıca devreye girer ve görevli mahkeme ile başvuru sırasını değiştirir. Bu üç katmanın hesap tablosuyla birlikte kurulmaması, usule aykırı bir talebe ve kısmi kabule yol açar.
Zarar Kalemlerini Ayrı Ayrı Adlandırmak
Dilekçede toplu bir rakam yazmak yerine, zararın kalemleri ayrıştırılmalıdır. Fiilen yapılan harcamalar, kazanç kaybı, onarım ve yeniden temin bedeli, sözleşmenin hiç kurulmamış olması hâlinde katlanılmayacak masraflar ve manevi zarar farklı ispat araçlarına dayanır. Kalemler ayrıştırılmadığında bilirkişi incelemesi de dağınık yürür ve rapora itiraz etmek güçleşir.
Dava Türü Seçimi: Belirli, Kısmi veya Belirsiz Alacak
Hesaplanabilir bir zarar için belirsiz alacak davası açmak, ilerleyen aşamada usule ilişkin ciddi bir tartışma doğurur. Seçim yapılırken şu ölçütler değerlendirilir:
- Zararın miktarının davacı tarafından baştan tespit edilip edilemeyeceği
- Hesabın karşı tarafın elindeki belgelere bağlı olup olmadığı
- Zamanaşımının hangi kalem bakımından ne zaman işlemeye başladığı
- Harç yükü ile talebin genişletilmesi ihtimali arasındaki denge
Faiz Başlangıcının Hesaba Etkisi
Faiz, hesap tablosunun en çok gözden kaçan ancak toplam üzerinde en belirgin etkiyi yaratan kalemidir. Faizin türü ve başlangıç tarihi, zararın haksız fiilden mi sözleşmeden mi doğduğuna, temerrüdün ne zaman gerçekleştiğine ve ihtarname çekilip çekilmediğine göre değişir. Dilekçede faiz talebinin açıkça yazılmaması hâlinde, kabul edilen asıl alacak üzerinden dahi kendiliğinden faize hükmedilmesi beklenemez.
Islah ve Talebin Genişletilmesinde Zamanlama
Bilirkişi raporu beklenen tutarın üzerinde çıktığında talebin artırılması gerekir; ancak bu imkânın kullanılabileceği aşama ve sayı sınırlıdır. Raporun tebliğinden sonra harekete geçmek için beklemek, hem faiz kaybına hem de zamanaşımı definin güçlenmesine yol açabilir. Islah dilekçesi verilirken artırılan kısım için faiz talebinin de ayrıca yenilenmesi gerektiği çoğu zaman atlanır.
Karşı Tarafın Savunmasını Önceden Modellemek
Hesap kurgusu yapılırken müterafik kusur, zararın azaltılması yükümlülüğüne aykırılık ve zarardan indirilmesi gereken kazanımlar baştan hesaplanmalıdır. Bu kalemler savunmada ileri sürülmeden önce dosyaya kendi analizinizle girerse, rapora itiraz aşamasında savunma yerine hesabın yönlendirilmesi mümkün olur.
Buradaki başlıklar genel bir yöntem sunar; her uyuşmazlıkta sözleşme metni ve zarar yapısı hesabı değiştirir. Dava dilekçesi hazırlanmadan önce hesap tablosunun bir hukukçu ile birlikte kurulması, sonradan yapılacak düzeltmelerin maliyetini azaltır.