Sözleşmeden doğan alacak uyuşmazlıklarında mahkemeye gitmeden önce aşılması gereken bir eşik var: dava şartı arabuluculuk. TBK ve HMK ekseninde hazırlanan bu rehber, sözleşme ihlali dosyalarında arabuluculuk aşamasının nasıl kurulacağını ve hangi usule aykırı işlem hatalarının davayı esasa girmeden bitirdiğini anlatıyor.
Hangi ihtilaf arabuluculuğa tabi?
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır. Tüketici işlemi niteliğindeki sözleşmelerde de benzer bir ön aşama söz konusudur. Buna karşılık ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz talepleri bu şarta tabi değildir. Talebin nitelendirilmesi, hangi aşamanın zorunlu olduğunu doğrudan belirler.
Süreci başlatırken yapılan dört tipik hata
- Başvuruda karşı tarafın ticaret sicilindeki güncel unvanı ve adresi yerine sözleşmedeki eski bilgilerin kullanılması
- Uyuşmazlık konusunun "alacak" diye tek kelimeyle geçilmesi, kalemlerin ayrıştırılmaması
- Toplantıya katılmama sonucunun ve yargılama giderine etkisinin baştan hesaba katılmaması
- Son tutanağın davada kullanılacak biçimde, uyuşmazlık kapsamını gösterecek şekilde tutulmaması
Son tutanak dosyaya konmazsa ne olur?
Arabuluculuk son tutanağının aslı veya onaylı örneği dava dilekçesine eklenmediğinde mahkeme, bu eksikliğin tamamlanması için kesin süre verir. Süre içinde belge sunulmazsa dava, esasa girilmeden usulden reddedilir. Bu ihtimal, alacağın zamanaşımına yaklaştığı dosyalarda telafisi güç sonuçlar doğurabildiği için, dilekçe eklerinin kontrolü mekanik bir işlem gibi görülmemelidir.
Anlaşma belgesinin icra gücü
Taraflar anlaşırsa düzenlenen anlaşma belgesi, koşulları sağlandığında icra edilebilirlik bakımından güçlü bir konumdadır; tarafların avukatlarıyla birlikte imzaladığı belgeler açısından bu durum daha da belirgindir. Bu nedenle anlaşma metninde ödeme takvimi, temerrüt hâli, faiz başlangıcı ve ifa yerinin belirsiz bırakılmaması gerekir. Belirsiz bir anlaşma, uyuşmazlığı bitirmek yerine yeni bir ihtilafın başlangıcı olur.
Arabuluculuk ile dava stratejisini birlikte kurmak
Arabuluculuk aşaması, karşı tarafın savunma eksenini erken görmek için de bir imkândır. Görüşmede öne sürülen gerekçeler, ileride açılacak davada hangi delillerin öne çıkacağını gösterir. Bu nedenle sürece hazırlıksız girilmemeli; sözleşme, teslim ve ifa belgeleri, yazışmalar ve varsa ihtarname aynı dosyada toplanmış olmalıdır.
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar. Sözleşmenizin türüne ve talebinizin niteliğine göre zorunlu aşamalar değişebileceğinden, başvuru öncesinde hukuki destek almanız isabetli olacaktır.