Tazminat davalarında en sık karşılaşılan sorun, zararın gerçekten doğmuş olmasına rağmen miktarın ve nedensellik bağının belgeyle gösterilememesidir. Türk Borçlar Kanunu'nun sorumluluk hükümleri ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ispat düzeni birlikte okunduğunda, dava dilekçesinin nasıl kurulacağı büyük ölçüde netleşir. Bu rehber, delil planı ile süre planını aynı tabloda birleştirmeye odaklanır.
Sorumluluğun Kaynağını Belirlemek
Talebin sözleşmeye aykırılığa mı yoksa haksız fiile mi dayandığı, hem zamanaşımını hem ispat yükünü değiştirir. Sözleşmesel sorumlulukta borçlunun kusursuzluğunu ispat etmesi beklenirken, haksız fiilde kural olarak zarar gören kusuru ortaya koyar. Tüketici işlemi söz konusuysa Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un özel hükümleri devreye girebilir ve görevli mahkeme değişir. Bu üç ihtimalden hangisinin seçildiği dilekçenin ilk paragrafında görünmelidir.
Zarar Kalemlerini Ayrıştırmak
- Fiilî zarar: yapılan masraflar, onarım ve yenileme bedelleri
- Yoksun kalınan kâr: belgeye dayanan, düzenli ve öngörülebilir gelir kaybı
- Destekten yoksun kalma ve bedensel zarar kalemleri
- Manevi zarar: ayrı bir talep olarak ve gerekçesiyle
- Faiz: başlangıç tarihi ve türü açıkça belirtilmiş biçimde
Belirsiz Alacak mı, Kısmi Dava mı?
Miktarın başlangıçta tam olarak hesaplanamadığı hâllerde talebin nasıl kurulacağı, harç ve zamanaşımı sonuçları doğurur. Yanlış dava türü seçildiğinde, sonradan yapılan artırım işlemi tartışmalı hâle gelebilir. Bu nedenle dava açılmadan önce eldeki verilerle bir ön hesap yapılmalı, hesabın hangi varsayımlara dayandığı yazılı olarak saklanmalıdır. Delil tespiti gerekiyorsa, dava açılmadan önce talep edilmesi çoğu dosyada belirleyici olur.
Zamanaşımı Takvimini Kurmak
- Zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihi belirleyin.
- Fiilin gerçekleştiği tarihi ayrı bir satırda gösterin.
- Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa daha uzun sürenin uygulanabileceğini not edin.
- Kesme ve durma sebeplerini (ikrar, dava, takip) tarihleriyle işleyin.
- Dava şartı arabuluculuk gerekiyorsa bu sürecin süreye etkisini hesaba katın.
Bilirkişi Aşamasına Hazırlık
Hesap içeren dosyalarda rapor, çoğu zaman kararın omurgasını oluşturur. Rapora itiraz edilecekse itirazın soyut değil, hesabın hangi kaleminin hangi belgeye aykırı olduğunu gösterecek biçimde yazılması gerekir. İtiraz süresinin kaçırılması, sonraki aşamada aynı eleştirinin ileri sürülmesini güçleştirir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; zararın niteliği ve belgelerin durumu stratejiyi tümüyle değiştirebilir. Zamanaşımı riski bulunan dosyalarda gecikmeden hukuki değerlendirme alınması önerilir.