Tazminat dosyalarında zamanaşımı itirazı çoğu zaman alacağın tamamına yöneltilir; oysa sürenin işleyişi her kalem için aynı değildir. Talep tek bir rakam olarak kurulduğunda, tek bir itiraz bütün talebi tehdit eder. TBK ve HMK çerçevesinde, tüketici işlemlerinde TKHK'nın da devreye girdiği dosyalarda, hesabın kalemlere ayrılması hem savunmayı hem talebi güçlendirir.
Sürenin başlangıcı: hangi an esas alınıyor
Zamanaşımı tartışmasının merkezinde çoğunlukla "öğrenme" anı bulunur. Zararın varlığının, kapsamının ve sorumlusunun aynı anda öğrenilmediği dosyalarda başlangıç anı ayrı ayrı tartışılır. Bu nedenle dosyaya konulacak ilk tablo, zarar doğuran olay tarihi ile öğrenmeye ilişkin belgelerin tarihlerini yan yana gösteren bir zaman çizelgesi olmalıdır.
Kesme ve durma sebeplerini belgelemek
- Borçlunun borcu kabul anlamına gelen yazışma ve kısmi ödemeleri
- Daha önce açılmış takip veya dava dosyaları
- Arabuluculuk başvurusuna ilişkin kayıtlar
- Sigorta veya kurum nezdinde yürütülmüş ön başvurular
Hesabı bölmenin pratik faydası
Maddi zarar, kazanç kaybı, tedavi giderleri ve manevi tazminat kalemleri farklı belgelere ve farklı hesap yöntemlerine dayanır. Kalemler ayrıştırıldığında, bir kalem yönünden ileri sürülen itiraz diğerlerini etkilemez; ayrıca bilirkişi incelemesi de daha isabetli yürür. Talep dilekçesinde her kalemin dayanağı ve hesap yöntemi ayrı başlık altında gösterilmelidir.
Usule aykırı işlem riskini azaltmak
Uygulamada en çok karşılaşılan usul sorunu, artırım talebinin uygun aşamada ve uygun biçimde ileri sürülmemesidir. Hesabın sonradan yükseleceği öngörülüyorsa, talebin baştan buna elverişli biçimde kurulması gerekir. Aksi hâlde rapor sonrası ortaya çıkan fark yönünden ayrı bir tartışma doğar. İkinci sık sorun, faiz başlangıcının ve türünün dilekçede hiç belirtilmemesidir.
Karşı tarafın itirazına hazırlık
Zamanaşımı savunmasına karşı verilecek yanıt, dava açıldıktan sonra aceleyle değil, dava öncesinde hazırlanmalıdır. Kesme sebebi olarak dayanılacak her belge, tarihi ve içeriğiyle önceden listelenirse, savunmaya yanıt süresi belge aramakla değil hukuki değerlendirmeyle geçer.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel çerçeve niteliğindedir; ilişkinin türü ve olay tarihi süre rejimini değiştirebilir. Talep oluşturulmadan önce dosyaya özgü inceleme yapılması gerekir.