Haksız fiile dayalı taleplerde dosya üç ayaklı bir yapı üzerinde durur: hukuka aykırı fiil, zarar ve bunlar arasındaki bağlantı. Üçünden biri belgeyle desteklenmediğinde diğerlerinin gücü sonuç doğurmaz. TBK, HMK ve TKHK çerçevesinde ilerleyen bu dosyalarda ihbar, hem zamanın hem de karşı tarafın bilgisinin kaydedilmesini sağlar.
İhbarın İspat Bakımından İşlevi
İhbar, çoğu zaman zorunlu bir dava şartı olmamakla birlikte, karşı tarafın olaydan haberdar edildiği anı sabitler. Bu an; zararın büyümesinin önlenip önlenmediği, karşı tarafın kusurunun devam edip etmediği ve tazminatın kapsamı bakımından tartışmaya konu olur. İhbarın içeriğiyle sonraki iddiaların örtüşmesi gerekir; ihbarda hiç değinilmeyen bir zarar kalemi sonradan gündeme geldiğinde açıklama yükü doğar.
Üç Unsuru Ayrı Ayrı Belgelemek
- Fiil için: olay yeri kayıtları, tutanaklar, görüntüler, tanık bilgileri
- Zarar için: onarım faturaları, gelir kaybını gösteren kayıtlar, sağlık raporları
- Bağlantı için: olay ile sonuç arasındaki zaman ilişkisini gösteren kronoloji
- Kusur tartışması için: teknik raporlar ve varsa idari işlem kayıtları
Zamanaşımı ve İhbarın Tarihi
Haksız fiil taleplerinde zamanaşımı, zararın ve failin öğrenildiği andan itibaren işleyen süre ile fiilin üzerinden geçen süreye bağlı olarak iki yönlü işler. Öğrenme anının ne zaman gerçekleştiği çoğu kez tartışmalıdır; bu nedenle zararın fark edildiği ilk belge, örneğin bir rapor ya da yazışma, özellikle saklanmalıdır. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa süre bakımından farklı bir değerlendirme gündeme gelebilir ve ceza dosyasının seyri takip edilmelidir.
Karşı Delil ve Kusur Paylaşımı
Karşı tarafın en sık başvurduğu savunma, zararın bir kısmının davacının kendi davranışından doğduğudur. Bu savunmaya hazırlıklı olmak için, olay anındaki kendi davranışlarına ilişkin kayıtlar da baştan derlenmelidir. Zararın azaltılması için atılan adımların belgelenmesi, hem bu savunmayı zayıflatır hem de talebin tutarını güçlendirir.
Talep Kurulurken
- Maddi ve manevi talepler ayrı ayrı gerekçelendirildi mi?
- Faizin başlangıç tarihi hangi olguya dayandırılıyor?
- Birden çok sorumlu varsa aralarındaki ilişki açıklandı mı?
- Delil tespiti gerektiren, zamanla kaybolacak bir durum var mı?
Bu açıklamalar genel bilgi vermek içindir. Olayın gerçekleşme biçimi ve tarafların sıfatı sonucu değiştirebileceğinden, talep oluşturulmadan önce belgelerin bütünü değerlendirilmelidir.