Sözleşmeden doğan alacak uyuşmazlıklarında zamanaşımı, çoğu zaman esasa girilmeden sonucu belirleyen bir savunmadır. Bu savunmanın veya ona karşı yürütülecek argümanın gücü, tarihlerin ve bildirimlerin ne ölçüde belgelendiğine bağlıdır. Aşağıdaki başlıklar, TBK, HMK ve tüketici işlemleri bakımından TKHK çerçevesinde ispat düzenini ele alır.
Başlangıç Anını Belgelemek
Zamanaşımı tartışması neredeyse her zaman başlangıç anı üzerinden yürür. Alacağın muaccel hale geldiği tarih, taksitli işlemlerde her taksitin vadesi, ayıplı ifa hallerinde ayıbın öğrenildiği an ve haksız fiilde zararın ile failin öğrenilmesi farklı sonuçlar doğurur. Bu nedenle dosyanın en başına, tek sayfalık bir tarih çizelgesi konulması pratikte en çok işe yarayan adımdır.
Kesilme ve Durma Delilleri
- Borcun kabul edildiğini gösteren yazışmalar
- Kısmi ödemeye ilişkin dekont ve makbuzlar
- Takip talebi ve tebliğ evrakı
- Daha önce açılmış dava dosyalarının örnekleri
- Teminat veya rehin verilmesine ilişkin belgeler
Kısa bir mesajda yer alan ödeme sözü bile, içeriğine göre borcun kabulü olarak değerlendirilebilir. Bu nedenle yazışmalar yalnızca lehe olan kısımlarıyla değil, bütünüyle incelenmelidir.
İhbarın Usulüne Uygun Yapıldığını Göstermek
Birçok sözleşme, bildirimin hangi adrese ve hangi yöntemle yapılacağını ayrıca düzenler. Sözleşmede kararlaştırılan şekle uyulmadan yapılan ihbar, muhataba ulaşmış olsa bile tartışmaya açık hale gelir. Noter, kayıtlı elektronik posta veya iadeli taahhütlü gönderim, hem içeriği hem tarihi aynı anda kayıt altına alır.
Def'iyi Zamanında İleri Sürmek
Zamanaşımı, mahkemece kendiliğinden dikkate alınmaz; ilgili tarafın bunu usulüne uygun biçimde ileri sürmesi gerekir. Cevap dilekçesi süresi kaçırıldığında veya savunma genişletme yasağı devreye girdiğinde, esasen mevcut olan bir savunma kullanılamaz hale gelebilir. Bu, usule aykırı işlemin en somut maliyetlerinden biridir.
Karşı Delil Planı
Alacaklı tarafta ise strateji tersinden kurulur: sürenin kesildiğini gösteren her belge, hangi tarihte hangi etkiyi doğurduğu belirtilerek sıralanır. Ayrıca alacağın hukuki niteliğinin değişmesi halinde uygulanacak sürenin de farklılaşabileceği göz önünde tutulur.
Buradaki açıklamalar genel çerçeve niteliğindedir. Süre hesapları sözleşme metnine ve olayın gelişimine göre değiştiğinden, dava veya savunma öncesinde belgelerinizi bir hukukçuya inceletmeniz yerinde olur.