Sözleşme uyuşmazlıklarında tazminat talebi çoğu zaman haklı, ancak zamanlaması hatalı biçimde kurulur. TBK, HMK ve tüketici ilişkisi varsa TKHK çerçevesinde yürüyen bu dosyalarda sonucu belirleyen üç unsur vardır: talebin sözleşmenin hangi hükmüne dayandığı, borçlunun ne zaman temerrüde düştüğü ve zamanaşımının hangi tarihten işlemeye başladığı.
Önce Dayanak Hükmü Belirlemek
Aynı olaydan hem sözleşmeye aykırılık hem haksız fiil sorumluluğu doğabilir ve bunların süre rejimleri farklıdır. Bu nedenle dosya açılırken sözleşme metni madde madde okunmalı; ifa zamanı, ayıp bildirimi, cezai şart, sınırlandırma kaydı ve fesih usulüne ilişkin hükümler ayrı bir çizelgeye çıkarılmalıdır. Sözleşmede öngörülen bildirim süreleri, kanuni sürelerden önce işlemeye başlayan ilk takvimdir ve kaçırıldığında talep hakkı daralabilir.
Sözleşme Yorumunda Delil Zinciri
Tarafların gerçek ve ortak iradesi araştırılırken metnin dışındaki unsurlar da değer taşır. Teklif ve sipariş yazışmaları, ödeme planına dair e-postalar, teslim tutanakları, tarafların önceki uygulamaları ve ticari teamül bu kapsamda toplanır. Yazışmaların tarih sırasına göre dizilmesi, hangi tarafın hangi anda hangi anlamı kabul ettiğini görünür kılar.
Temerrüt ve İhtarname Köprüsü
Borçlunun temerrüde düşürülmesi çoğu halde ihtar gerektirir; ifa zamanı belirli ise ihtar aranmaz. İhtarnamede yapılan usul hataları sonucu doğrudan etkiler:
- Talebin tutarının ve dayanağının belirtilmemesi
- Verilen sürenin makul olmaması ya da hiç süre verilmemesi
- Fesih iradesinin açıkça ortaya konmaması
- Sözleşmede kararlaştırılan bildirim adresine gönderilmemesi
Zamanaşımının Başlangıcını Doğru Saptamak
Alacağın muaccel olduğu an ile zararın öğrenildiği an aynı tarih olmayabilir. Ayıplı ifa, gizli ayıp, dönemsel edim gibi hallerde başlangıç değişir. Dava açılmadan önce bu tarih yazılı olarak tespit edilmeli; zamanaşımı savunmasına karşı ileri sürülecek kesilme sebepleri, örneğin borcun ikrarı veya kısmi ödeme, belgeleriyle hazır tutulmalıdır.
Talep Sonucunun Yazımındaki Usul Riski
Belirsiz alacak, kısmi dava ve tam eda davası arasındaki tercih hem harç hem faiz hem de ıslah ihtiyacı bakımından sonuç doğurur. Yanlış tercih, esasa girilmeden verilecek bir kararla karşılaşma riski taşır. Faiz türü ve başlangıç tarihi de talep sonucunda ayrıca gösterilmelidir; aksi halde hüküm talebin gerisinde kalır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sözleşmenin tipi, tarafların sıfatı ve zararın niteliği süre hesabını değiştirebileceğinden, dava veya fesih adımı atılmadan önce dosyanın hukuki değerlendirmeden geçirilmesi önerilir.