Ayıplı mal veya işte tazminat tartışması, çoğu kez hesaplama tekniğinden önce ihbarın yapılıp yapılmadığında düğümlenir. TBK, HMK ve TKHK ekseninde yürüyen bu uyuşmazlıklarda alıcı haklı olsa dahi, ayıbı zamanında bildirmemişse talebi büyük ölçüde zayıflar. Bu nedenle süre planı, hesap tablosundan önce kurulmalıdır.
Ayıp İhbarı Zincirin İlk Halkasıdır
Açık ayıplarda teslim sonrası yapılan muayene ve bildirim, gizli ayıplarda ise ayıbın ortaya çıktığı andaki bildirim belirleyicidir. İhbarın hangi tarihte, hangi kanalla yapıldığı ispatlanabilir olmalıdır; bu nedenle telefon görüşmesi yerine yazılı ve kayıtlı bir kanal tercih edilmelidir. İhbar metninde ayıbın niteliği somut biçimde anlatılmalı, genel memnuniyetsizlik ifadeleriyle yetinilmemelidir.
Seçimlik Hakların Sırası ve Bağlayıcılığı
Sözleşmeden dönme, bedelde indirim, ücretsiz onarım ve ayıpsız misliyle değişim talepleri birbirinin alternatifidir. Bir hak kullanıldıktan sonra diğerine geçmek her zaman mümkün olmaz; özellikle onarım kabul edilip iş teslim alındıktan sonra dönme talebi güçleşir. Bu nedenle hangi hakkın kullanılacağına, tazminat hesabı yapıldıktan sonra karar verilmesi daha güvenlidir.
Tazminat Kalemlerini Hesaplanabilir Yazmak
- Ayıplı ifadan doğan değer farkı, ayıpsız hâl ile mevcut hâl arasındaki fark üzerinden gösterilir.
- Onarım gideri belgelenmişse fatura ve teklif yazıları ayrıca eklenir.
- Kullanılamayan süreye ilişkin zarar iddiası, kullanım kaybının somut karşılığıyla desteklenmelidir.
- Ayıp nedeniyle doğan ek masraflar, kalem kalem ayrıştırılmalıdır.
Delil Tespitini Geç Bırakmamak
Ayıbın niteliği zamanla değişebilir ya da onarım sırasında ortadan kalkabilir. Bu nedenle dava açılmadan önce delil tespiti istenmesi, sonradan yapılacak bilirkişi incelemesinin dayanağını korur. Tespit yapılmadan onarıma izin verilmesi, en sık karşılaşılan ispat kaybıdır. Fotoğraf ve video kayıtlarının tarihiyle birlikte saklanması bu riski kısmen azaltır.
Zamanaşımı ve Ağır Kusur İstisnası
Ayıba ilişkin taleplerin tabi olduğu zamanaşımı, teslim anından itibaren işler; ancak ayıbın ağır kusurla gizlenmiş olması hâlinde satıcı bu süreden yararlanamaz. Gizleme iddiası ileri sürülecekse, bunun dayanağı da dosyada gösterilmelidir. Sürenin dolmasına yakın dönemde arabuluculuk ve ihtar adımlarının takvime nasıl etki edeceği önceden hesaplanmalıdır.
Buradaki açıklamalar genel çerçeve sunar; sözleşmenin türü, tarafların sıfatı ve ifanın niteliği sonucu değiştirir. Elinizdeki sözleşme ve yazışmalar incelenmeden kesin bir yol haritası çıkarılamayacağından, talebinizi kurgulamadan önce hukuki görüş almanız yerinde olur.