Sözleşmeye aykırılık dosyalarında en sık karşılaşılan sorun, ihlalin varlığının değil zararın miktarının ispat edilememesidir. TBK ve HMK çerçevesinde talep, hesaplanabilir ve denetlenebilir bir tabloya dayanmadığında, haklı bir iddia kısmen reddedilmekle sonuçlanabilir. Tüketici işlemi söz konusuysa TKHK ayrıca devreye girer ve görevli merci değişir.
Önce temerrüt, sonra talep
Karşı tarafın borcunu yerine getirmemesi tek başına her talebi doğurmaz; çoğu durumda usulüne uygun bir ihtar ve verilen süre, sonraki seçimlik hakların kapısını açar. İhtarın içeriği, hangi edimin ne zamana kadar isteneceğini net göstermelidir. Muğlak bir ihtar, sonradan sözleşmeden dönme veya tazminat talebinin dayanağını zayıflatır.
Zarar kalemlerini ayırmak
- Fiili zarar: yapılan ödemeler, boşa giden masraflar, ikame tedarik farkı.
- Yoksun kalınan kâr: makul ve belgelenebilir bir beklentiye dayanmalıdır.
- Gecikme kaynaklı kalemler: faiz başlangıç tarihi ve türü ayrıca gösterilmelidir.
- Cezai şart: sözleşmede varsa, indirim tartışmasına karşı gerekçe hazırlanmalıdır.
Dava türü seçimi süreyi de belirler
Zararın tamamı baştan hesaplanamıyorsa, alacağın belirsiz olduğu hâllerde kullanılabilecek dava türleri ile kısmi talep arasındaki fark bilinerek tercih yapılmalıdır. Yanlış seçim, sonradan yapılacak artırım taleplerinde zamanaşımı tartışması doğurur. Ticari uyuşmazlıkların önemli bir bölümünde arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartıdır; bu adım atlanırsa dosya esasa girilmeden usulden reddedilir.
Zamanaşımı takvimini erken kurmak
- Sözleşmenin türüne göre uygulanacak zamanaşımı süresi tespit edilir.
- Sürenin başlangıç anı, muacceliyet tarihi üzerinden hesaplanır.
- Kesme ve durma sebepleri, ödeme ve yazışmalarla birlikte kontrol edilir.
- Süre dolmadan önce dava veya takip için son tarih takvime işlenir.
Delili sözleşmenin içine yerleştirmek
Uyuşmazlık çıktıktan sonra delil üretmek zordur; bu nedenle teslim tutanakları, kabul yazıları, revize talepleri ve e-posta trafiği sözleşme yürürken düzenli arşivlenmelidir. İfa sırasında tarafların yazışmada kullandığı ifadeler, sonradan sözleşmenin nasıl yorumlanacağını doğrudan etkiler.
Bu rehber genel çerçeve sunar; sözleşme tipi ve tarafların sıfatı sonucu önemli ölçüde değiştirir. Talep hazırlamadan önce dosyanıza özgü hukuki değerlendirme almanız uygun olacaktır.