Sözleşmeden doğan tazminat taleplerinde uyuşmazlık nadiren "borç var mı yok mu" sorusunda düğümlenir; asıl tartışma metnin nasıl yorumlanacağı ve zararın nasıl hesaplanacağıdır. TBK, HMK ve tüketici ilişkisi varsa TKHK çerçevesinde yürüyen bu davalarda, talebin belirsiz yazılması ya da yanlış dava türü seçilmesi biçimindeki usule aykırı işlem, haklı bir alacağın bile kısmen kaybına neden olabilir.
Metnin Değil, Gerçek İradenin Peşine Düşmek
Yorumda çıkış noktası sözleşmenin lafzıdır; ancak taraflar arasındaki gerçek ve ortak iradenin lafızdan farklı olduğu gösterilebilirse bu irade esas alınır. Bu nedenle sözleşme öncesi yazışmalar, teklif ve şartnameler, sözleşmenin uygulanma biçimi ve tarafların fiili davranışları delil olarak toplanmalıdır. Hazır tip sözleşmelerde belirsiz kalan hükümlerin, metni kaleme alan tarafın aleyhine yorumlanması yönündeki yaklaşım da savunmada kullanılabilir.
Zarar Kalemlerini Ayırmak
Etkili bir dilekçe, zararı tek bir rakamda değil kalemlere bölerek gösterir: fiilen ödenen bedel, yapılan masraflar, mahrum kalınan kazanç, gecikmeden doğan faiz ve varsa cezai şart. Cezai şart kararlaştırılmışsa, bunun asıl alacakla birlikte mi yoksa yerine mi istendiği açıkça belirtilmelidir. Hesabın dayanağı olan fatura, dekont ve teslim belgeleri kalem numaralarıyla eşleştirildiğinde bilirkişi incelemesi hem hızlanır hem de itiraza daha az açık hâle gelir.
Dava Türünün Doğru Seçimi
Zararın miktarı dava açılırken tam olarak belirlenemiyorsa belirsiz alacak davası, belirlenebiliyor ancak bir kısmı isteniyorsa kısmi dava gündeme gelir. Yanlış tercih, harç ve zamanaşımı bakımından ciddi sonuçlar doğurur. Talebin sonradan artırılması imkânının hangi koşullarda kullanılabileceği, dava türü seçilirken hesaba katılmalıdır.
Dava Öncesi Kontrol Listesi
- Temerrüt için ihtar gerekiyor mu, gerekiyorsa tarihi ispatlanabilir mi?
- Sözleşmede tahkim, yetki veya bildirim şartı var mı?
- Ticari ilişkide arabuluculuk dava şartı olarak yerine getirildi mi?
- Zamanaşımı süresi ilişkinin niteliğine göre doğru saptandı mı?
- Faizin türü ve başlangıç tarihi talep sonucunda gösterildi mi?
Karşı Tarafın Savunmasını Öngörmek
Çoğu dosyada savunma, ifanın kabul edildiği veya ayıp bildiriminin geç yapıldığı yönünde kurulur. Bu nedenle teslim ve kabul tutanakları, itiraz kayıtları ve ödeme davranışı baştan analiz edilmelidir.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel niteliktedir ve sözleşmenizin özel hükümleri sonucu değiştirebilir. Talep tutarını ve dava türünü belirlemeden önce hukuki görüş alınması önerilir.