Sözleşmeye konu edimin ayıplı çıkması hâlinde tartışma iki aşamalıdır: önce ayıbın varlığı, sonra bu ayıbın yol açtığı zararın miktarı. Uygulamada dosyaların önemli bir kısmı ilk aşamayı geçtiği hâlde ikinci aşamada zayıflar; çünkü talep edilen tutarın nasıl hesaplandığı gösterilemez. TBK, HMK ve TKHK çerçevesinde ilerleyen bu dosyalarda hesabın belgeye bağlanması, talebin kendisi kadar önemlidir.
Tazminat Kalemlerini Ayrıştırmak
Tek bir toplam rakam yerine kalemlerin ayrıştırılması hem hesabı denetlenebilir kılar hem de kısmi kabul ihtimalini artırır. Tipik ayrım şöyledir:
- Ayıbın giderilmesi için yapılan doğrudan gider: onarım, parça, işçilik
- Edimin değer kaybı: ayıplı hâliyle taşıdığı değer ile olması gereken değer arasındaki fark
- Ayıp nedeniyle katlanılan yan giderler: nakliye, ekspertiz, geçici çözüm maliyeti
- Varsa yoksun kalınan kazanç ve bunun dayanağı
Zararı Rakama Bağlayan Belgeler
Her kalemin karşısında en az bir belge bulunmalıdır: fatura, ödeme dekontu, teklif yazısı veya piyasa değerini gösteren rapor. Onarım henüz yapılmadıysa, alınan yazılı teklifler tarihli olarak saklanmalıdır. Sözlü fiyat bilgileri hesaba temel oluşturmaz. Belgesiz kalan kalemler, dosyanın geri kalanı güçlü olsa bile hesap dışında bırakılabilir.
Ayıp İhbarı ve Zaman Kayıtları
Karşı tarafın en olağan savunması, ayıbın geç bildirildiği yönündedir. Bu nedenle ayıbın fark edildiği tarih ile bildirimin yapıldığı tarih arasındaki mesafe kısa tutulmalı ve bildirim yazılı kanaldan yapılmalıdır. Noter ihtarnamesi, tarih ve içerik bakımından güçlü bir kayıt sağlar. İhbarın içeriğinde ayıbın niteliği de tanımlanmalıdır; yalnızca memnuniyetsizlik bildiren metinler sonradan tartışma yaratır.
Bilirkişi İncelemesine Hazırlık
Hesap içeren dosyalarda teknik inceleme çoğu zaman kaçınılmazdır. İncelemeye giderken hazırlanacak dosya, kalem kalem hesabın yanına dayanak belgelerin eklendiği bir set olmalıdır. İncelemeden önce edimin mevcut durumunun fotoğraf ve varsa video ile kaydedilmesi, sonradan değişiklik yapıldığı iddiasını karşılamaya yarar.
Talebin Miktarını Baştan Kilitlememek
Zararın tam miktarı dava açılırken belirlenemiyorsa, talebin bu duruma uygun biçimde kurulması gerekir. Aksi hâlde inceleme sonucu daha yüksek bir zarar tespit edilse bile talep aşılamaz. Hesap aşamasında ortaya çıkan yeni verilere göre talebin genişletilmesi usulî imkânlar çerçevesinde mümkündür; ancak bunun zamanı ve yöntemi baştan planlanmalıdır.
Bu içerik genel bilgi vermek için hazırlanmıştır; sözleşmenin türü, edimin niteliği ve tarafların sıfatı hesabı ve izlenecek yolu değiştirir. Talep tutarını belirlemeden önce belgelerinizle hukuki değerlendirme yaptırmanız yararlı olur.