Sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarda tarafların çoğu, karşı tarafın edimini yerine getirmediğini bilmesine rağmen bunu hukuken kullanılabilir bir belgeye dönüştürmez. TBK sisteminde ihtar, yalnızca bir uyarı değil; temerrüdün başlangıç anını, verilen süreyi ve seçilen hakkı kayda geçiren bir ispat aracıdır. İhbar aşaması eksik yürütüldüğünde, dava aşamasında haklılık iddiası delilsiz kalabilir.
İhtarın Ne Zaman ve Nasıl Gönderileceği
İfa zamanı sözleşmede kesin bir tarihe bağlanmışsa temerrüt için ayrıca ihtara gerek olmayabilir; buna karşılık belirsiz vadeli ilişkilerde ihtar zorunludur. Gönderim kanalı da önemlidir: noter aracılığıyla yapılan bildirimde içerik, tarih ve tebliğ birlikte belgelenir. Elektronik posta veya mesajla yapılan bildirimde ise içeriğin sonradan tartışmaya açılma ihtimali yüksektir.
İhtar Metninde Bulunması Gereken Unsurlar
- Sözleşmenin tarihi, tarafları ve ihlal edilen edimin somut tanımı
- İhlalin hangi tarihte ve nasıl gerçekleştiği
- Uygun bir ifa süresi ve bu sürenin bitiminde ne yapılacağı
- Talep edilen tutarın hesabı ve dayanağı
- Kullanılacak seçimlik hakkın açıkça belirtilmesi
Süre Sonunda Seçimlik Haklar
Verilen süre sonuçsuz kalırsa alacaklı; aynen ifa ile birlikte gecikme tazminatı isteyebilir, ifadan vazgeçerek ifa yerine tazminat talep edebilir ya da sözleşmeden dönerek olumsuz zararının giderilmesini isteyebilir. Bu tercihlerin sonuçları birbirinden farklıdır ve sonradan serbestçe değiştirilmesi her zaman mümkün olmaz. Bu nedenle seçim, ihtar gönderilmeden önce hesaplanmalıdır.
Karşı İhtara Cevap ve Delil Tespiti
Uygulamada taraflar karşılıklı ihtar gönderir; sessiz kalmak zımni kabul anlamına gelmese de sonraki aşamada aleyhe yorumlanabilecek bir boşluk yaratır. Karşı ihtardaki iddialar tek tek karşılanmalı, kabul edilen ve reddedilen noktalar ayrılmalıdır. Malın veya işin mevcut durumunun zamanla değişeceği hâllerde, dava açılmadan önce mahkemeden delil tespiti istenmesi delil eksikliğini önleyen en etkili adımlardan biridir.
Sözleşme metinleri birbirinden farklı olduğundan, burada özetlenen adımlar her ilişkiye aynı biçimde uygulanamaz. İhtar göndermeden önce sözleşmenin ilgili maddelerinin bir hukukçuyla birlikte okunması, sonraki aşamada geri dönülemez tercihlerden korur.