Tazminat taleplerinde davanın kaybedilmesi çoğu zaman sorumluluğun bulunmadığı sonucundan değil, zararın miktarının gösterilememesinden kaynaklanır. TBK'nın haksız fiil ve sözleşmeye aykırılık hükümleri sorumluluğun çerçevesini çizer; miktarın ispatı ise HMK'nın delil düzeni içinde davacının üzerinde kalır. Tüketici ilişkisinden doğan taleplerde TKHK'nın getirdiği özel koruma da hesabın dayanağını değiştirmez, yalnızca başvuru yolunu etkiler.
Zararın Varlığı ile Miktarı Ayrı Sorunlardır
Bir olayın zarar doğurduğunu göstermek, o zararın ne kadar olduğunu göstermekten farklıdır. Dilekçelerde bu iki başlık iç içe yazıldığında, hâkim sorumluluğu kabul etse dahi hesap için elinde veri bulunmaz. Doğru yaklaşım, önce zarar doğuran olayın belgelerle kurulması, ardından her zarar kaleminin ayrı bir başlık altında kendi dayanağıyla birlikte sunulmasıdır.
Kalem Kalem Delil Eşlemesi
- Fiili harcamalar: fatura, fiş, ödeme dekontu ve harcamanın olayla bağını gösteren yazışma
- Kazanç kaybı: gelir kayıtları, iş sözleşmesi, kesilen faturaların dönemsel karşılaştırması
- Değer azalması: olay öncesi ve sonrası durumu gösteren tespit, uzman raporu, ikame ürün fiyat kayıtları
- Giderilme masrafı: onarım teklifi, yapılan işin dökümü ve ödeme belgesi
- Manevi zarar bakımından: olayın ağırlığını ve etkisini gösteren sağlık kayıtları ile tanık bilgileri
Belirsiz Alacak ve Kısmi Talep Tercihi
Zararın miktarı dava açılırken tam olarak belirlenemiyorsa, talebin nasıl kurulacağı stratejik bir tercihtir. Miktarın yargılama sırasında elde edilecek verilerle netleşeceği hâllerde talep buna uygun biçimde kurulmalı; hesaplanabilir olduğu hâlde eksik gösterilen taleplerin sonradan artırılmasının usule bağlı olduğu gözden kaçırılmamalıdır. Yanlış tercih, esasen haklı bir talebin bir bölümünün zamanaşımına uğramasına yol açabilir.
Faiz Başlangıcını Belirleyen Belge
Talep edilen tutar kadar önemli olan bir diğer nokta, faizin hangi tarihten işletileceğidir. Sözleşmeye aykırılık hâlinde temerrüdün doğduğu an, gönderilen ihtarname ve tebliğ belgesiyle kurulur; haksız fiilde ise olay tarihi esas alınır. İhtarnamenin tebliğ edildiğini gösteren belge dosyaya konmadığında, faiz talebi dava tarihine çekilebilir ve bu, uzun süren dosyalarda ciddi bir fark yaratır.
Karşı Tarafın İtirazını Baştan Karşılamak
Tazminat dosyalarında en sık ileri sürülen savunmalar bellidir: zararın bir bölümünün olaydan kaynaklanmadığı, zarar görenin zararı artırdığı ve talep edilen kalemlerin mükerrer olduğu. Hesap tablosu hazırlanırken bu üç itirazın her birine karşılık gelen açıklamanın ve belgenin baştan eklenmesi, bilirkişi incelemesi aşamasında dosyanın dağılmasını önler. Kalemlerin birbirini tekrar etmediğinin tablo üzerinde gösterilmesi de aynı işlevi görür.
Yukarıdaki başlıklar genel bilgi vermek üzere düzenlenmiştir. Zararın türü ve sorumluluğun kaynağı hesap yöntemini değiştirebileceğinden, talep miktarı belirlenmeden önce dosyanın ayrıntılı biçimde değerlendirilmesi önerilir.