Ticari ve tüketici uyuşmazlıklarının önemli bir bölümünde arabuluculuk, dava açılmadan önce tamamlanması gereken bir aşamadır. Ancak arabuluculuk çoğu zaman "formalite" olarak görülüp hazırlıksız girilmekte, bu da hem uzlaşma ihtimalini hem sonraki davanın zeminini zayıflatmaktadır. Bu rehber, sözleşme ihlali iddiasında arabuluculuk masasına hangi belgelerle oturulacağını ve son tutanağın nasıl kurgulanacağını ele alıyor.
İhlalin hangi kalemden doğduğunu netleştirmek
TBK çerçevesinde bir sözleşme ihlali iddiası; ifa etmeme, ayıplı ifa, gecikmiş ifa veya sözleşmenin haksız feshi biçimlerinden birine oturur. Bu ayrım, talep edilecek kalemleri belirler: aynen ifa, dönme, tazminat, ceza koşulu veya bunların bileşimi. Arabuluculuk görüşmesine gitmeden önce bu nitelendirme yapılmalıdır; çünkü masada tartışılacak rakam, nitelendirmenin doğrudan sonucudur.
Masaya götürülecek belge seti
- Sözleşmenin imzalı asıl metni ve varsa ek protokoller, sipariş formları, teklif yazışmaları.
- İfa kayıtları: irsaliye, teslim tutanağı, hakediş, hizmet raporu, ödeme dekontları.
- Temerrüt ve ihtar yazışmaları; ihtarın tebliğ tarihini gösteren belge.
- Zararın hesabına esas tablo: fark bedel, ikame masrafı, kaçırılan sipariş, gecikme etkisi.
- Ceza koşulu öngörülmüşse hesabın dayandığı gün ve tutar dökümü.
İhtar: en çok atlanan halka
Karşı tarafın temerrüde düştüğünü göstermek, birçok talebin ön koşuludur. İhtarın içeriği kadar tebliğ edildiği tarih de önemlidir; bu tarih hem faiz başlangıcını hem verilen sürenin dolduğu anı belirler. Elektronik posta ile yapılan bildirimlerde ulaşma anının ispatı tartışmalı olabileceğinden, sözleşmede kararlaştırılan bildirim kanalına uyulması gerekir. Sözleşme belirli bir bildirim usulü öngörmüşse, başka bir kanaldan yapılan ihtarın geçerliliği ayrıca tartışma konusu olur.
Son tutanağın stratejik değeri
Anlaşamama ile sonuçlanan görüşmede düzenlenen son tutanak, sonraki davanın kapısını açan belgedir. Tutanakta uyuşmazlığın konusunun ve taraf sıfatlarının doğru yazılması gerekir; eksik veya hatalı taraf gösterimi, dava aşamasında dava şartının yerine getirilmediği itirazına yol açabilir. Ayrıca HMK çerçevesinde açılacak davada talep, arabuluculuğa konu edilen uyuşmazlığın kapsamında kalmalıdır.
Tüketici tarafı bulunan sözleşmelerde ek katman
Karşı taraf tüketici sıfatını taşıyorsa, TKHK'nın koruyucu hükümleri ve haksız şart denetimi devreye girer. Standart sözleşmelerdeki tek yanlı düzenlemeler, arabuluculuk masasında da pazarlık gücünü doğrudan etkiler. Bu nedenle sözleşme metni, ihlal iddiasından bağımsız olarak şart denetimi açısından da gözden geçirilmelidir.
Uzlaşma mı dava mı
Karar verirken tek ölçüt talep edilen tutar değildir; tahsil kabiliyeti, ilişkinin devam edip etmeyeceği, delil durumunun gücü ve yargılamanın öngörülen süresi birlikte tartılır. Delili zayıf ancak alacağı yüksek bir dosyada makul bir anlaşma, çoğu zaman uzun bir yargılamadan daha isabetli olabilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Sözleşmenin türü ve tarafların sıfatı süreci değiştirebileceğinden, arabuluculuk görüşmesi öncesinde dosyanın hukuki analizini yaptırmanız önerilir.