Ayıp iddiasına dayanan taleplerde uyuşmazlığın esası kadar, hangi mahkemenin görevli olduğu ve hesabın nasıl kurulacağı belirleyicidir. Türk Borçlar Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun farklı sonuçlara götürdüğü için, dosya kurulurken tarafların sıfatı en baştan tespit edilmelidir.
Alıcının Sıfatı Görevi Belirler
Aynı ayıplı mal iki farklı yargı hattına gidebilir. Alım kişisel kullanım amacıyla yapılmışsa tüketici mevzuatı ve tüketici merciileri devreye girer; ticari işletme ihtiyacı için yapılan alımda ise uyuşmazlık ticari dava niteliği kazanır ve asliye ticaret mahkemesinin görev alanına düşer. İki taraf da tacir değilse genel hükümler ve asliye hukuk mahkemesi gündeme gelir. Sıfat tespiti yapılmadan açılan dava, görev nedeniyle uzun bir gecikmeye yol açar.
Yetkiyi İfa Yeri Üzerinden Kurmak
Genel yetki kuralı davalının yerleşim yeridir; sözleşmeden doğan taleplerde ifa yerinin bulunduğu mahkeme de seçilebilir. Malın teslim edildiği yer, montajın yapıldığı yer ve ödemenin gerçekleştiği yer farklıysa, hangi edimin ifa yeri esas alınacağı dilekçede gerekçelendirilmelidir. Sözleşmede yetki kaydı varsa, bunun tacirler arasında geçerli olup olmadığı ayrıca denetlenir.
Hesabın Kalemlerini Ayrıştırmak
- Seçimlik hakların hangisinin kullanıldığının açıkça belirtilmesi: onarım, bedel indirimi, ayıpsız misliyle değişim veya sözleşmeden dönme
- Bedel indiriminde ayıplı ve ayıpsız değer arasındaki farkın teknik veriye dayandırılması
- Dolaylı zararların ayrı kalem olarak gösterilmesi ve nedensellik bağının kurulması
- Ayıp bildiriminin zamanında yapıldığını gösteren yazışmanın hesap tablosuna ek yapılması
Arabuluculuk Masasında Sayıyla Konuşmak
Ticari nitelikteki alacak ve tazminat taleplerinde arabuluculuk çoğu hâlde dava şartıdır; tüketici uyuşmazlıklarının bir bölümünde de zorunlu bir aşama olarak öngörülmüştür. Bu görüşme bir formalite olarak görüldüğünde asıl kazanç kaçırılır. Karşı tarafın ayıbı fiilen kabul ettiği dosyalarda, teknik rapora dayanan somut bir hesap tablosuyla masaya oturmak, dava süresince işleyecek faiz ve bilirkişi masrafından daha iyi bir sonuç verebilir. Ayıbın varlığı esastan tartışmalıysa uzlaşma teklifinin düşük kalması olağandır ve dava yolu tercih edilir.
Kapanış Notu
Ayıp uyuşmazlıklarında sonucu belirleyen şey genellikle hesabın belgeye oturmasıdır. Buradaki çerçeve genel bilgilendirme amacı taşır; sözleşmenizin metni farklı bir tablo doğurabileceğinden hukuki destek almanız uygun olur.