Haksız fiil dosyalarında zarar görenin en çok zorlandığı nokta, zararın miktarını değil; zararı, faili ve ikisi arasındaki nedensellik bağını ne zaman öğrendiğini ortaya koymaktır. Bu rehber, ihbar aşamasında atılacak adımları zamanaşımı riski etrafında düzenler.
İki Süre Birlikte İşler
TBK, haksız fiilden doğan tazminat talebini zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren işleyen iki yıllık ve fiilin işlendiği tarihten itibaren işleyen on yıllık süreye bağlar. Bu iki süreden hangisi önce dolarsa talep zamanaşımına uğrar. Ayrıca fiil aynı zamanda suç oluşturuyor ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, tazminat talebi bakımından o uzun süre uygulanır. Bu istisna gözden kaçırıldığında, aslında hâlâ dava edilebilir bir alacak kendiliğinden yazılmış sayılır.
İhbarın Stratejik İşlevi
İhtar veya ihbar, temerrüt faizinin işlemeye başladığı anı belirler ve karşı tarafın zararı öğrendiğini kayıt altına alır. Metinde talep edilen tutarın hangi kalemlerden oluştuğu ayrıştırılmalıdır: tedavi giderleri, kazanç kaybı, eşya zararı ve manevi tazminat ayrı ayrı gösterilmelidir. Toplu ve gerekçesiz bir rakam, sonradan hem bilirkişi incelemesinde hem de faiz hesabında zayıflık yaratır.
Delil Toplama Sırası
- Olay yeri kayıtlarını ve tanık bilgilerini ilk günlerde sabitleyin.
- Sağlık raporları ile tedavi masraflarını fatura düzeyinde belgelendirin.
- Kazanç kaybı için bordro, beyanname veya faaliyet kayıtlarını hazırlayın.
- Karşı tarafın sigorta poliçesi varsa kapsam ve limitlerini kontrol edin.
- Zararın artmasını önlemek için aldığınız tedbirleri belgeyle gösterin.
Sulh Görüşmelerinde Dikkat Edilecekler
Sigorta şirketiyle veya failin kendisiyle yürütülen görüşmeler kural olarak zamanaşımını durdurmaz. Görüşmeler uzarken sürenin dolması, uygulamada en sık karşılaşılan hak kaybı biçimlerinden biridir. Bu nedenle görüşme takvimi ile hukuki süre takvimi ayrı tutulmalı, gerekirse dava açılarak süre kesilmelidir. Ödeme kabul edilirken imzalanan ibraname geniş yazılmışsa, henüz ortaya çıkmamış zararlar da kapsama girebilir; bu ihtimal metinde açıkça dışlanmalıdır. Uyuşmazlık tüketici veya ticari nitelik taşıyorsa TKHK ve HMK yönünden farklı usul kuralları devreye girebilir.
Burada anlatılanlar genel bilgilendirme amacı taşır. Zamanaşımı hesabı ve talep kalemleri her olayda farklı işlediğinden, ihbar metnini göndermeden önce hukuki değerlendirme almanız önerilir.