Sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarda taraflar çoğu zaman haklılıklarından emindir; sorun bu haklılığın belgelenmesindedir. Bir ihlalin varlığı kadar, ihlalin ne zaman gerçekleştiği, hangi yükümlülüğe aykırı olduğu ve ne kadar zarar doğurduğu da ayrı ayrı ispat edilmelidir. Bu rehber, delil kurgusunun sözleşme aşamasından itibaren nasıl inşa edileceğini ele alır.
İspat Yükü Kimde ve Neyi Kapsıyor
Kural olarak bir hakkın varlığını iddia eden onu ispatla yükümlüdür; ancak sözleşme ilişkisinde bu yük parçalıdır. Alacaklı, sözleşmenin varlığını ve kendi edimini ifa ettiğini gösterirken; borçlu, ifanın gerçekleştiğini veya ifadan kaçınmayı haklı kılan sebebi ortaya koymak durumundadır. TBK ve HMK ekseninde bu dağılım, hangi belgenin kimin dosyasında bulunması gerektiğini de belirler. Bu nedenle delil matrisi hazırlanırken her vakıanın karşısına ispat yükünün kimde olduğu yazılmalıdır.
Belge Düzeninde Erken Kazanımlar
- Sözleşmenin imzalı nüshası ve tüm ek protokoller bir arada tutulmalı
- Teslim, kabul ve tutanak belgeleri tarih sırasına göre numaralanmalı
- Elektronik yazışmalarda gönderim kayıtları saklanmalı
- Ödemeler açıklama alanı dolu biçimde yapılmalı
- Sözleşme değişiklikleri sözlü değil yazılı biçimde kayda geçirilmeli
İhtarname Aşamasının Stratejik Değeri
İhtarname yalnızca borçluyu temerrüde düşürmek için değil, karşı tarafın savunmasını erken görmek için de kullanılır. İyi kurulmuş bir ihtar; hangi yükümlülüğün, hangi tarihte ihlal edildiğini ve ne talep edildiğini net biçimde ortaya koyar. Verilen sürenin işin niteliğine uygun olması, sonraki aşamada ölçülülük tartışmasını önler. İhtarda ileri sürülmeyen bir gerekçenin sonradan eklenmesi ise tutarlılık sorunu yaratır.
Zararın Hesaplanabilir Kılınması
- Doğrudan zarar ile yoksun kalınan kazanç ayrı kalemler olarak yazılır.
- Her kalem için dayanak belge eşleştirilir.
- Hesap yöntemi ve varsayımlar açıkça gösterilir.
- Cezai şart kararlaştırılmışsa talebin bununla ilişkisi netleştirilir.
- Faiz başlangıç tarihi temerrüt anına bağlanır.
Uzlaşma Görüşmelerinde Sınır
Görüşme sürecinde yapılan yazışmalar, ileride dosyaya sunulabilir nitelikte olabilir. Bu nedenle uzlaşma amacıyla yazılan metinlerde borç ikrarı anlamına gelebilecek ifadelerden kaçınılmalı, teklifin şarta bağlı olduğu belirtilmelidir. Uzlaşma sağlandığında ise mutabakat metni, hangi talepleri kapsadığını ve hangilerini kapsamadığını açıkça göstermelidir.
Bu içerik genel bilgi amaçlıdır. Sözleşme türü ve tarafların sıfatı sonucu doğrudan etkilediğinden, somut uyuşmazlığınız için bir hukukçudan görüş almanız yerinde olur.