Ayıp uyuşmazlıklarında sonucu belirleyen iki unsur vardır: ayıbın zamanında ve usulüne uygun bildirilmesi ile sözleşme metninin nasıl yorumlanacağı. TBK, HMK ve tüketici ilişkisi varsa TKHK ekseninde ele alınan bu rehber, alıcının veya iş sahibinin talep hakkını kaybetmemesi için yapması gerekenleri ve sulh ile dava arasındaki tercihi somutlaştırır.
Ayıbı Fark Ettiğiniz An: İlk Yapılacaklar
- Ayıbın tespit edildiği tarihin ve tespit biçiminin yazılı olarak kayda geçirilmesi
- Görsel, video ve ölçüm kayıtlarının değişiklik yapılmadan saklanması
- Muayene ve ihbar yükümlülüğünün gecikmeksizin yerine getirilmesi
- Bildirimin ispat edilebilir bir yolla (noter, kayıtlı elektronik posta gibi) yapılması
- Ayıplı ürün veya imalatın, karşı taraf incelemeden önce onarılmaması ya da değiştirilmemesi
Gizli Ayıp ve Ağır Kusur Ayrımı
Ayıbın açık mı gizli mi olduğu, bildirim yükümlülüğünün kapsamını doğrudan etkiler. Teslim anında olağan bir gözden geçirmeyle görülemeyen, ancak kullanımla ortaya çıkan eksiklikler farklı değerlendirilir. Satıcının veya yüklenicinin ayıbı bilerek gizlediği hâllerde ise sözleşmeye konulan sınırlayıcı kayıtların koruyucu etkisi tartışmalı hâle gelir. Bu nedenle dosyada, ayıbın niteliği kadar karşı tarafın bilgi düzeyine ilişkin yazışmalar da önemlidir.
Sözleşme Metninin Okunma Sırası
Sözleşme yorumu yapılırken sadece ilgili maddeye bakmak yanıltıcıdır. Pratikte şu sıra izlenir: tarafların gerçek ve ortak iradesi, sözleşmenin bütünü içindeki anlam, ekler ve teknik şartnameler, teslim tutanakları, sipariş ve teklif yazışmaları, nihayet fiilî uygulama biçimi. Standart koşullarda yer alan ve karşı tarafın aleyhine ağır sonuç doğuran kayıtlar bakımından ayrıca denetim gündeme gelir. Sözleşmede yer alan ceza koşulu, sınırlama kaydı ve garanti taahhüdü ayrı ayrı işaretlenmelidir.
Sulh Görüşmesi mi, Dava mı
- Onarım maliyeti dava değeriyle karşılaştırılmalıdır. Bedel indirimi veya onarım talebinin ekonomik karşılığı, yargılama giderlerinin altında kalıyorsa sulh çoğu zaman daha rasyoneldir.
- Devam eden ticari ilişki varsa sulh, ilişkinin sürdürülebilirliği açısından ayrı bir değer taşır.
- İspat gücü zayıfsa tespit yaptırmadan dava açmak riskli olabilir; delil tespiti sulh masasında da pazarlık gücü sağlar.
- Sulh metni sonuçları kapatmalıdır: ferağ, ibra ve gelecekteki taleplerin akıbeti açıkça yazılmazsa aynı olay yeniden uyuşmazlık üretir.
Bilgilendirme
Buradaki başlıklar tipik ayıp uyuşmazlıklarında yol gösterici olmakla birlikte, sözleşmenin türü ve tarafların sıfatı sonucu değiştirebilir. Bildirim yapılmadan önce metnin ve delillerin bir hukukçu tarafından incelenmesi, sonradan giderilmesi güç kayıpları önler.