Haksız fiil dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman sorumluluğun varlığı değil, tazminatın nasıl hesaplandığıdır. Zarar kalemleri eksik kurulduğunda, sorumluluk kabul edilse bile hükmedilen tutar beklentinin çok altında kalır. TBK ve HMK ekseninde, tüketici ilişkisinden doğan olaylarda TKHK ile birlikte, hesap kurulurken denetlenmesi gereken noktalar aşağıdadır.
Zararı Kalem Kalem Ayırın
- Fiili zarar: onarım, tedavi, ikame araç ve nakliye gibi yapılan harcamalar.
- Yoksun kalınan kâr: fiil olmasaydı elde edilecek gelirin belgelenmesi.
- Çalışma gücü kaybı: geçici iş göremezlik ile sürekli iş göremezlik ayrı ayrı.
- Değer kaybı: onarım sonrası varlıkta kalan piyasa değeri düşüşü.
- Manevi zarar: olayın ağırlığı, tarafların sıfatı ve kusur derecesiyle bağlantılı olarak.
Bu ayrım yapılmadan tek bir toplam rakam talep edildiğinde, bilirkişi incelemesi hangi kalemin dayanağının bulunduğunu gösteremez ve talebin bir kısmı dayanaksız kalır.
Dava Türü Seçimi Hesabı Etkiler
Zararın miktarı dava açılırken tam olarak belirlenemiyorsa belirsiz alacak davası gündeme gelir; belirlenebiliyorsa bu yola başvurulması hâlinde dava usulden reddedilebilir. Kısmi dava tercih edildiğinde ise, artırılmayan kısım bakımından zamanaşımı işlemeye devam eder. Islah yoluyla tutar artırıldığında karşı tarafın zamanaşımı def'i ileri sürmesi mümkün olduğundan, hangi tarihte hangi tutarın talep edildiği baştan planlanmalıdır.
Faiz ve Zamanaşımı
- Haksız fiilde faiz kural olarak zararın doğduğu tarihten itibaren talep edilir; dilekçede başlangıç tarihi açıkça yazılmalıdır.
- Zamanaşımı, zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren işleyen kısa süre ile fiilin gerçekleşmesinden itibaren işleyen uzun sürenin birlikte değerlendirilmesini gerektirir.
- Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa, ceza zamanaşımı süresi tazminat talebi bakımından da uygulanabilir; bu ihtimal atlanmamalıdır.
- Müteselsil sorumluluk varsa, dava kime karşı açılacak ve rücu ilişkisi nasıl kurulacak, önceden belirlenmelidir.
Sulh Teklifi Değerlendirilirken
Karşı taraf ya da sigortacı erken aşamada ödeme teklif ettiğinde, bu teklif çoğu zaman yalnızca fiili zararı karşılar. İmzalanacak metin genel bir ibra içeriyorsa, henüz ortaya çıkmamış kalıcı sağlık sonuçları ve değer kaybı da kapsam içine girebilir. Bu nedenle anlaşma metninde hangi kalemlerin karşılandığı sayılmalı, kapsam dışı bırakılan talepler açıkça saklı tutulmalıdır. Kısmi ödeme alındığında, bunun kabul mü yoksa mahsup mu sayılacağı da yazılmalıdır.
Buradaki değerlendirmeler genel bilgilendirme niteliğindedir. Olayın türü, zararın kapsamı ve tarafların sıfatı hesap yöntemini değiştireceğinden, talep tutarını belirlemeden önce dosyanızın bir hukukçu tarafından incelenmesi önerilir.