Haksız bir eylem nedeniyle zarara uğrayan kişinin ilk adımı çoğu zaman dava değil, karşı tarafa yöneltilen bir ihtardır. TBK ve HMK çerçevesinde bu adım doğru kurgulandığında hem temerrüt anı belirlenir hem de uyuşmazlık dava dışında çözülebilir. Yanlış kurgulandığında ise ihtar, karşı tarafa savunma hazırlama zamanı kazandıran bir belgeye dönüşür.
İhtarın Hukuki İşlevi
İhtarname bir dava dilekçesi değildir; amacı borçluyu temerrüde düşürmek, zararın kapsamını bildirmek ve ödeme için makul bir süre tanımaktır. Faizin başlangıç anı çoğu uyuşmazlıkta bu bildirime bağlandığından, metinde talep edilen tutarın ve dayanağının açıkça yer alması gerekir. Belirsiz ifadelerle yazılan ihtarlar, sonradan faiz talebinin dayanaksız kalmasına yol açabilir.
Zamanaşımı Saati İşlemeye Devam Eder
Haksız fiilden doğan tazminat istemleri, zarar görenin zararı ve failini öğrenmesinden itibaren işleyen kısa süreye ve fiilin gerçekleşmesinden itibaren işleyen uzun süreye tabidir. Kritik nokta şudur: ihtar çekmek tek başına zamanaşımını kesmez. Yazışmaların uzaması, sürenin dolmasına yaklaşıldığı halde dava açılmamasına neden olabilir. Bu nedenle ihtar gönderilirken, dava açma için son takvim tarihi de aynı dosyaya not edilmelidir.
Tebligatın Geç Ulaşması Halinde
- Muhatabın adres kayıt sistemindeki adresi ile fiilen kullandığı adres farklı olabilir
- Şirketlere yapılan bildirimlerde ticaret sicil adresi esas alınmalıdır
- Elektronik tebligat kapsamındaki muhataplarda kâğıt tebligat gecikme yaratabilir
- Tebliğ edilemeyen ihtarnamenin iade nedeni mutlaka arşivlenmelidir
- İkinci bir bildirim gönderilecekse, ilk denemenin tarihi metne yazılmalıdır
Zararı Ölçülebilir Hale Getirmek
Tazminat talebinin gövdesini fiil değil, zararın belgelenmesi oluşturur. Fatura, onarım teklifi, kazanç kaybını gösteren kayıtlar, sağlık giderleri ve varsa raporlar tarih sırasıyla dosyalanmalıdır. Zararın bir kısmı henüz kesinleşmemişse, ihtar metninde saklı tutulan haklar açıkça belirtilmeli; aksi halde sonradan ileri sürülen kalemler için karşı taraf itiraz zemini bulur. Kusur paylaşımı tartışmalı dosyalarda, olayın oluş biçimini gösteren kamera kaydı veya tanık bilgileri erken aşamada güvence altına alınmalıdır.
İhtar Sonrası Yol Ayrımı
Cevap gelmediğinde ya da kısmi ödeme teklif edildiğinde, dosyanın dava mı yoksa sulh mü yönüne gideceğine karar verilir. Kısmi ödemenin kabulü, kalan alacaktan feragat anlamına gelmeyecek şekilde yazılı olarak kayıt altına alınmalıdır. Uzlaşma görüşmelerinde yapılan kabul beyanlarının ileride aleyhe delil oluşturmaması için, yazışmalarda ihtiyat kaydı kullanılması yerinde olur.
Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir. Olayın türü, zararın kalemleri ve tarafların sıfatı süre hesabını değiştirebileceğinden, ihtar gönderilmeden önce dosyanın bir hukukçu tarafından incelenmesi önerilir.