Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde taraflar çoğu kez doğrudan dava açmayı düşünür. Oysa uyuşmazlığın taraf sıfatına göre önce arabuluculuğa gitmek zorunlu olabilir; bu basamağın atlanması dosyanın esasa girilmeden reddine yol açar. Bu rehber, TBK kapsamındaki haksız fiil taleplerinde arabuluculuk basamağının doğru kurulmasına ayrılmıştır.
Önce Uyuşmazlığın Niteliğini Belirleyin
Dava şartı arabuluculuk her uyuşmazlık için geçerli değildir; kapsamı, ilişkinin türüne bağlıdır. Bu nedenle ilk iş, olayı doğru kutuya yerleştirmektir:
- Taraflardan biri tacir mi, uyuşmazlık ticari iş niteliği taşıyor mu
- İlişki bir mal veya hizmet alımından doğuyorsa TKHK kapsamında tüketici işlemi sayılır mı
- Talep yalnızca maddi zarara mı, yoksa manevi zarara da mı ilişkin
- Zarar bir sözleşmenin ihlalinden mi, yoksa sözleşme dışı bir davranıştan mı doğuyor
Görüşmeye Hazırlıksız Gitmenin Bedeli
Arabuluculuk oturumu, bir formalite değil bir müzakeredir. Zararın miktarı belgelenmeden masaya oturulduğunda, karşı taraf düşük bir rakam önerir ve süreç anlaşmazlıkla kapanır. Oturumdan önce zararı gösteren fatura, onarım bedeli, tedavi gideri, kazanç kaybına ilişkin kayıt ve varsa uzman değerlendirmesi hazır olmalıdır. Kusur oranı tartışmalıysa, olayın nasıl geliştiğine dair tutanak ve görüntü kayıtları da aynı klasörde bulunmalıdır.
Anlaşma Belgesini Sonraki Talepleri Koruyacak Şekilde Yazmak
- Anlaşmanın hangi zarar kalemlerini kapsadığını tek tek sayın.
- Henüz kesinleşmemiş zararlar varsa bunları kapsam dışında bıraktığınızı yazın.
- Ödemenin tarihini ve gecikme halinde uygulanacak sonucu belirtin.
- Anlaşma belgesine icra edilebilirlik kazandıracak usulü ihmal etmeyin.
- Karşı tarafın kusuru kabul edip etmediğini metne yansıtın; bu, başka süreçlerde önem taşıyabilir.
Anlaşmamak Ne Zaman Daha Doğrudur
Zararın kapsamı henüz belli değilse, örneğin tedavi süreci sürüyorsa veya hasar tespiti tamamlanmamışsa erken anlaşma kalıcı hak kaybı doğurur. Aynı şekilde kusur oranı ciddi biçimde tartışmalıysa, teknik değerlendirme yapılmadan varılan mutabakat gerçek zararın altında kalır. Bu hallerde HMK çerçevesinde delillerin toplandığı bir yargılama, kısa vadede yavaş görünse de daha isabetli sonuç verir.
Kapanış
Arabuluculuk, doğru hazırlıkla gidildiğinde hızlı; hazırlıksız gidildiğinde yalnızca kaybedilmiş bir basamaktır. Yukarıdaki başlıklar genel bilgilendirme amaçlıdır; uyuşmazlığın türü ve tarafların sıfatı sonucu değiştirir. Somut olayınız için hukuki görüş almanız önerilir.