Sözleşmeye aykırı ya da ayıplı bir ifa söz konusu olduğunda tartışma çoğu zaman ayıbın varlığında değil, istenecek tutarın nasıl hesaplanacağında düğümlenir. TBK, HMK ve TKHK ekseninde ilerleyen bu uyuşmazlıklarda karşı tarafın sunduğu sulh teklifini değerlendirebilmek için önce kendi hesabını kurmak gerekir.
Zararı Kalem Kalem Ayırmak
Talep tek bir rakam olarak yazıldığında hem savunma hem de bilirkişi incelemesi bulanıklaşır. Zarar kalemleri ayrıştırıldığında ise her biri ayrı delille desteklenebilir hâle gelir:
- Ayıbın giderilmesi için gereken onarım bedeli.
- Ayıpsız değer ile ayıplı değer arasındaki fark.
- İfa gecikmesinden doğan ve öngörülebilir nitelikteki zararlar.
- Sözleşmede kararlaştırılmışsa ceza koşulu ve bunun indirim ihtimali.
- Faiz başlangıcı: temerrüt tarihi mi, dava tarihi mi.
Hesabın Dayanağını Kurmak
Hesabın inandırıcılığı belgeye bağlıdır. Fiyat teklifleri, onarım faturaları, piyasa araştırması, sözleşmedeki birim fiyat cetveli ve varsa hakem bilirkişi ya da özel uzman görüşü bu zemini oluşturur. Dava öncesinde yapılan delil tespiti, ayıbın zaman içinde değişmesi ihtimali karşısında tabloyu sabitler ve sonraki tartışmayı ciddi biçimde daraltır.
Sulh Teklifini Ölçmek
- Teklif, hangi zarar kalemlerini kapsıyor ve hangilerini dışarıda bırakıyor?
- İbra niteliğinde bir metin mi imzalanacak, yoksa kısmi ödeme mi söz konusu?
- Ödeme peşin mi, taksitli mi; taksit aksarsa hangi sonuç doğacak?
- Yargılama süresi boyunca doğacak faiz ve masraflar teklifle karşılanıyor mu?
- Ticari ilişkinin devam etmesi teklifin değerini artırıyor mu?
Talebin Kademelendirilmesi
Dava açılacaksa talep tek bir seçenek üzerine kurulmaz. Öncelikle onarım veya bedel indirimi, kabul edilmezse sözleşmeden dönme ve tazminat şeklinde kademeli bir yapı, delil durumuna göre mahkemeye alan bırakır. Belirsiz alacak veya kısmi dava tercihinin harç, faiz ve zamanaşımı üzerindeki etkisi de dilekçe yazılmadan önce hesaplanmalıdır.
Genel Uyarı
Bu içerik yol gösterici genel bilgi sunar; sözleşmenin türü, tarafların tacir olup olmaması ve ayıbın niteliği hesabı değiştirir. Sulh metnini imzalamadan veya dava açmadan önce sözleşme ve fatura kayıtlarının hukuki incelemeden geçirilmesi yerinde olur.