Teslim edilen mal veya yerine getirilen edim sözleşmeye uygun değilse, alacaklının elinde birden çok seçimlik hak bulunur. Ancak hangi hakkın kullanılacağına dair tercih bir kez yapıldığında, sonraki aşamada geri dönmek her zaman mümkün olmaz. Bu rehber TBK, HMK ve TKHK ekseninde ayıp iddiasını arabuluculuk masasına hazırlıklı biçimde taşımayı konu alır.
Ayıbın Türü Talebi Belirler
Ayıbın açık mı gizli mi olduğu, ne zaman fark edildiği ve giderilebilir nitelikte olup olmadığı; onarım, bedelden indirim, ayıpsız benzeriyle değişim veya sözleşmeden dönme seçeneklerinden hangisinin gerçekçi olduğunu belirler. Talep, sonradan ispat edilebilecek bir zemine oturmalıdır: giderilmesi teknik olarak mümkün bir ayıp için dönme talep edilmesi, çoğu dosyada tartışmayı orantılılık başlığına taşır.
Muayene ve Bildirim Yükümlülüğü
Uyuşmazlıkların önemli bir kısmı, ayıbın varlığından değil bildirimin zamanında ve ispatlanabilir biçimde yapılmamasından kaybedilir. Bildirim yazılı olmalı, ayıbın niteliği ve tespit tarihi belirtilmeli, gönderi kaydı saklanmalıdır. Ticari ilişkilerde bildirim yükümlülüğü daha sıkı bir çerçeveye tabidir; bu nedenle taraflardan birinin tacir olması, sürecin planlanmasında ayrıca dikkate alınmalıdır.
Arabuluculuğun Dava Şartı Olduğu Haller
Bazı uyuşmazlık türlerinde arabuluculuğa başvurulması, dava açılabilmesinin ön koşuludur. Bu koşul gözden kaçırılıp doğrudan dava açıldığında, dosya esasa girilmeden usulden sonuçlanır ve zaman kaybedilir. Bu nedenle ilk adım, uyuşmazlığın konusuna göre zorunlu arabuluculuk kapsamına girip girmediğinin belirlenmesidir.
Masada Ne Pazarlık Edilir
Arabuluculuk görüşmesine yalnızca bir rakamla gitmek, çoğu zaman sonuçsuz kalır. Hazırlanması gereken başlıklar şunlardır:
- Ayıbın giderilme maliyetini gösteren teklif veya keşif hesabı
- Kullanım kaybı ve dolaylı zarar kalemlerinin ayrı dökümü
- Onarım seçeneği tercih edilecekse süre ve garanti taahhüdü
- Ödeme takvimi ve gecikme halinde uygulanacak sonuç
- Karşılıklı ibra kapsamının sınırları
Anlaşma Belgesinin Gücü
Görüşme sonunda düzenlenen anlaşma belgesi, taraflara yükümlülük getiren bir metindir; içeriği muğlak bırakıldığında uygulanması yeni bir uyuşmazlık doğurur. Edimin konusu, süresi ve yerine getirilmemesi halindeki sonuç açıkça yazılmalıdır. Anlaşma sağlanamazsa düzenlenen tutanak, sonraki dava aşamasında sürecin başlangıcını gösterir; bu nedenle tutanaktaki beyanların dava dilekçesiyle çelişmemesi gerekir.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır; sözleşmenizin hükümleri ve teslim tarihleri sonucu değiştirebilir. Seçimlik hakkınızı kullanmadan önce dosyanızı bir hukukçuyla değerlendirmeniz, geri dönüşü olmayan bir tercihten korunmanızı sağlar.