Haksız fiil dosyalarında en sık görülen kayıp, olayın kendisiyle değil takvimle ilgilidir. TBK, haksız fiilden doğan tazminat istemini zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren iki yıllık, fiilin gerçekleşmesinden itibaren ise on yıllık süreye bağlar. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ve ceza kanununda daha uzun bir zamanaşımı öngörülmüşse, o süre tazminat istemine de uygulanır. İhbar ve ihtarın işlevi tam da bu noktada başlar.
İhbarın Gerçek İşlevi: Öğrenme Anını Belgelemek
Karşı tarafa çekilen ihtarname tek başına zamanaşımını kesmez; kesme sebepleri kanunda sayılıdır ve dava, icra takibi ya da borçlunun borcu ikrarı gibi işlemleri kapsar. İhtarın asıl değeri, borçluyu temerrüde düşürmesi ve temerrüt faizinin başlangıcını sabitlemesidir. Ayrıca sigortalı bir zararda ihbar süresinin kaçırılması, poliçe kapsamındaki güvenceyi tartışmalı hâle getirir.
Zarar Kalemlerini Ayrıştıran Bir Takvim
- Fiilin gerçekleştiği tarih ve ilk tespit belgesi
- Zararın ve failin öğrenildiği tarih, bunu gösteren rapor veya yazışma
- İhtarnamenin tebliğ tarihi ve verilen ödeme süresinin bitimi
- Sigortacıya yapılan ihbar ile ret veya eksik ödeme cevabının tarihi
- Ceza soruşturmasının açılış ve sonuç tarihleri
Uzlaşma Görüşmesi Sürerken Süre İşlemeye Devam Eder
Tarafların sulh görüşmesi yürütmesi, süreleri kendiliğinden durdurmaz. Uzun süren yazışmalar sırasında zamanaşımı dolduğunda, karşı taraf esasa girmeden savunma yapar. Bu nedenle görüşme süreci ile dava hazırlığı paralel yürütülmeli; anlaşma ihtimali güçlü olsa bile dilekçe ve delil listesi hazır tutulmalıdır. Anlaşma sağlanırsa protokolde hangi kalemlerin kapsandığı ve ileride ortaya çıkabilecek zararların saklı tutulup tutulmadığı açıkça yazılmalıdır.
Tüketici İşlemine Dönüşen Haksız Fiiller
Zarar, bir mal veya hizmet ilişkisinden doğuyorsa TKHK kapsamındaki başvuru yolları da devreye girebilir ve görevli mercii değiştirebilir. Aynı olayın hem sözleşmeye aykırılık hem haksız fiil olarak nitelenebildiği hâllerde, iki hukuki sebebe göre farklı zamanaşımı süreleri işler. Dilekçede sebeplerin birlikte ve terditli biçimde ileri sürülmesi, tek sebebe bağlı ret riskini azaltır.
Miktarın Belirlenmesinde Usul Tercihi
- Zarar miktarı hesaplanabiliyorsa tam eda talebiyle dava açılır
- Miktar başkasının elindeki veriye bağlıysa HMK'daki belirsiz alacak yoluna başvurulabilir
- Rapor sonrası artırım ihtiyacı doğacaksa ıslah takvimi baştan planlanır
- Faiz türü ve başlangıç tarihi talep sonucunda ayrıca gösterilir
Bu metin yol gösterici bir çerçeve sunar, dosyanızın yerine geçmez. Olayın niteliği zamanaşımı süresini de görevli mercii de değiştirebileceğinden, süre dolmadan bir hukukçuyla belgeleri gözden geçirmeniz önerilir.