Haksız fiil sorumluluğu, sözleşmesel ilişki bulunmayan hâllerde zararın giderilmesini sağlayan temel kurumdur. Uygulamada davaların kaybedilme sebebi çoğunlukla fiilin varlığı değil, zarar ile fiil arasındaki nedensellik bağının ve zarar miktarının belgeyle ortaya konamamasıdır. Bu nedenle delil planı, dört unsurun her biri için ayrı ayrı kurulmalıdır.
Zamanaşımını Doğru Hesaplamak
Türk Borçlar Kanunu, tazminat isteminin zarar görenin zararı ve failini öğrendiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıl geçmekle zamanaşımına uğrayacağını öngörür. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyor ve ceza kanunlarında daha uzun bir zamanaşımı süresi bulunuyorsa, tazminat istemi bakımından da o süre uygulanır. Bu kural özellikle trafik kazası, yaralama ve dolandırıcılık kaynaklı dosyalarda belirleyicidir; ceza dosyasının varlığı hukuk davasında ayrıca ileri sürülmelidir.
Yetkili Mahkeme Seçenekleri
- Davalının yerleşim yeri mahkemesi genel yetkili mahkemedir
- Haksız fiilin işlendiği yer mahkemesi seçimlik yetkilidir
- Zararın meydana geldiği ya da meydana gelme ihtimalinin bulunduğu yer de yetkilidir
- Zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de HMK'da yetkili kılınmıştır
Dört Unsuru Ayrı Ayrı İspatlamak
Hukuka aykırı fiil için tutanak, kamera kaydı, tanık ve varsa ceza dosyası; kusur için bilirkişi incelemesi ve teknik raporlar; zarar için fatura, tedavi gideri belgeleri, kazanç kaybını gösteren kayıtlar; nedensellik için ise olay ile sonuç arasındaki zaman ve mekân bağını kuran kronoloji gerekir. Zararın belirlenmesi hâkimin takdirine bırakılan kalemlerde bile, takdire esas olacak somut verilerin dosyada bulunması şarttır.
Talebin Belirsiz Alacak Olarak Kurulması
Zararın miktarı, bilirkişi incelemesi yapılmadan tam olarak belirlenemiyorsa talebin belirsiz alacak davası biçiminde açılması gündeme gelir. Bu tercihin koşulları dar yorumlandığından, dilekçede miktarın neden belirlenemediği gerekçelendirilmelidir. Aksi hâlde dava kısmi dava olarak görülür ve zamanaşımı bakımından beklenmeyen sonuçlar doğar. Faiz başlangıç tarihinin haksız fiil tarihi olarak istenmesi de talep kaleminin ayrılmaz parçasıdır.
Sulh ve Arabuluculuk Aşaması
Ticari nitelikli olmayan haksız fiil dosyalarında da taraflar ihtiyari arabuluculuğa gidebilir. Sulh protokolü hazırlanırken, ileride ortaya çıkabilecek zararların saklı tutulup tutulmadığı açıkça yazılmalıdır; genel ibra ifadeleri sonradan artan tedavi giderlerinin talebini engelleyebilir. TKHK kapsamına giren bir ilişki varsa, aynı olayın hem tüketici hukuku hem haksız fiil boyutuyla değerlendirilmesi gerekir.
Buradaki değerlendirmeler genel çerçeve sunar; olayın türü, tarafların sıfatı ve zararın niteliği farklı sonuçlar doğurabilir. Zamanaşımı süreleri işlemeye olay anında başladığından, dosyanızı erken bir aşamada hukukçuya göstermeniz önerilir.