Bir sözleşme ihlalinde alacaklının en pahalı hatası, karşı tarafla yazışmayı uzatıp süreç yönetimini rastlantıya bırakmasıdır. TBK ve HMK çerçevesinde, tüketici işlemleri bakımından TKHK ile kesişen uyuşmazlıklarda, arabuluculuk aşaması artık dosyanın başında planlanması gereken bir halkadır. Bu rehber, ihlal anından uzlaşma ya da dava kararına uzanan zaman çizelgesini kurmaya odaklanır.
İhlal Anından Başvuruya Uzanan İlk Halka
Takvimin başlangıç noktası, ihlalin gerçekleştiği tarih değil ihlalin belgeye bağlandığı tarihtir. Edimin hiç yerine getirilmemesi ile geç veya ayıplı yerine getirilmesi farklı sonuçlar doğurur; bu ayrım yapılmadan gönderilen ihtar sonraki aşamada aleyhe yorumlanabilir. İhtar metninde talep edilen edim, verilen süre ve süre sonunda seçilecek hak açıkça yazılmalıdır.
Arabuluculuk Görüşmesine Hazırlıksız Girmenin Bedeli
Uygulamada görüşmeye çoğu zaman yalnızca sözleşme metniyle gidilir. Oysa masaya, alacağın hesap dökümü, teslim ve kabul kayıtları, yazışma zinciri ve varsa teknik değerlendirme birlikte taşınmalıdır. Rakamı gerekçesiyle savunamayan taraf, gerçek alacağının altında bir sayıya razı olma baskısıyla karşılaşır.
Son Tutanağın Dava Dosyasındaki Ağırlığı
- Tutanakta tarafların sıfatı ve temsil yetkisi doğru gösterilmelidir.
- Anlaşma sağlanamadıysa hangi konuların tartışıldığı yeterince belirtilmelidir.
- Kısmi anlaşma hâlinde anlaşılan ve anlaşılamayan kalemler birbirinden ayrılmalıdır.
- Anlaşma metnindeki ödeme takvimi, ihlal hâlinde ne olacağını da içermelidir.
Uzlaşma mı Dava mı: Karşılaştırma Ölçütleri
- Karşı tarafın ödeme gücü ve malvarlığının takip edilebilirliği.
- Uyuşmazlığın teknik bilirkişi incelemesi gerektirip gerektirmediği.
- Ticari ilişkinin devam edip etmeyeceği ve itibar boyutu.
- Alacağın zamanaşımı yönünden ne kadar yakın olduğu.
- Faiz ve yargılama giderleri dahil edildiğinde beklenen net sonuç.
Anlaşma Metnini İmzalamadan Önce
Uzlaşma yalnızca bir rakam değil, gelecekteki taleplerden vazgeçme anlamına da gelebilir. Bu nedenle metinde hangi taleplerin kapsandığı, gecikme hâlinde uygulanacak sonuç ve teminat ilişkisi açık yazılmalıdır. Aksi hâlde anlaşma, yeni bir uyuşmazlığın başlangıcı olur.
Buradaki değerlendirmeler yönlendirici bir çerçeve sunar; sözleşmenin türü, tarafların sıfatı ve uyuşmazlığın konusu sonucu değiştirebileceğinden, adım atmadan önce dosyaya özgü hukuki görüş alınması yerinde olur.