Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde iki ayrı saat aynı anda işler: zamanaşımı süresi ve arabuluculuk sürecinin takvimi. Bu ikisi birlikte planlanmadığında, esasen haklı bir talep usul nedeniyle sonuçsuz kalabilir. TBK, HMK ve uyuşmazlık tüketici işlemi niteliğindeyse TKHK çerçevesinde bu rehber, dava öncesi aşamanın nasıl kurgulanacağını ele alır.
Talebin Niteliğini Baştan Belirlemek
Arabuluculuğun dava şartı olup olmadığı, talebin niteliğine bağlıdır. Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartıdır; tüketici uyuşmazlıklarında da benzer bir zorunluluk öngörülmüştür. Buna karşılık talep bir tespit ya da men'i müdahale içeriyorsa değerlendirme değişir. Bu nedenle dilekçe yazılmadan önce talep kalemleri tek tek sınıflandırılmalıdır.
Zamanaşımı Saatini Doğru Kurmak
Haksız fiilden doğan tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyor ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, bu daha uzun süre uygulanır. Öğrenme anının belgelenmesi, dosyanın en kritik noktalarından biridir. Arabuluculuğa başvurulmasıyla birlikte sürecin işlediği dönemde zamanaşımının durduğu kabul edilir; ancak son güne bırakılan başvurular risk yaratır.
Görüşmeye Hazırlıklı Gitmek
- Zarar kalemlerinin belge ile desteklenmiş dökümü
- Kusur dağılımına ilişkin varsa teknik rapor veya tutanaklar
- Karşı tarafın sigorta korumasının bulunup bulunmadığı
- Talebin faiz başlangıç tarihi ve türü
- Kabul edilebilir alt sınırın görüşmeden önce belirlenmiş olması
Anlaşma Belgesini Sonuç Alacak Şekilde Yazmak
- Ödenecek tutar, ödeme tarihi ve kanalı tereddütsüz yazılır.
- Anlaşmanın hangi talepleri kapsadığı ve hangilerinin saklı tutulduğu sayılır.
- Temerrüt hâlinde uygulanacak sonuç belirlenir.
- İcra edilebilirlik bakımından gerekli şekil şartları gözetilir.
- Karşılıklı ibra kaydının kapsamı, ileride doğabilecek zararlar düşünülerek yazılır.
Anlaşmama Hâlinde Ne Değişir?
Görüşmede anlaşma sağlanamazsa, düzenlenen son tutanak dava dilekçesinin eki hâline gelir ve dava açma süresi bakımından da bir dönüm noktası oluşturur. Tutanağın taraf ve talep bilgilerinin dava dilekçesiyle örtüşmesi gerekir; bu noktadaki uyumsuzluk, dava şartının yerine getirilmediği sonucunu doğurabilir.
Bu yazı yalnızca genel çerçeve sunar. Haksız fiil dosyalarında zamanaşımı hesabı olayın oluş biçimine göre değiştiğinden, süre son günlerine yaklaşmadan bir hukukçuya danışmanız yararlı olur.