Ayıplı ifa uyuşmazlıklarında dosyanın kaderini çoğu zaman ilk hafta belirler: ayıbın ne zaman fark edildiği, satıcıya ne zaman bildirildiği ve bildirimin nasıl ispatlandığı. Bu rehber, TBK ve TKHK ekseninde ihbar zamanlamasını ve sonrasında sulh ile dava arasındaki tercihi ele alır.
Açık Ayıp ile Gizli Ayıp Ayrımını Baştan Yapın
Gözle görülebilen ve olağan bir muayeneyle fark edilebilecek ayıplar ile ancak kullanım sırasında ortaya çıkan gizli ayıplar, ihbar zamanlaması bakımından farklı işler. Açık ayıplarda teslim sonrası makul sürede yapılmayan bildirim, malın kabul edilmiş sayılması sonucunu doğurabilir. Gizli ayıplarda ise başlangıç anı, ayıbın ortaya çıktığı tarihtir. Bu nedenle dosyanın ilk sayfasında teslim tarihi, ilk arıza tarihi ve ilk bildirim tarihi yan yana yazılmalıdır.
İhbarı İspatlanabilir Bir Kanala Taşıyın
Telefonla yapılan bildirim çoğu zaman uyuşmazlık anında yok sayılır. Noter ihtarnamesi, KEP üzerinden gönderilen yazı, iadeli taahhütlü mektup veya satıcının kendi çağrı merkezi kayıt numarasının yazılı olarak talep edilmesi, ihbarın varlığını ve tarihini belgeler. İhbar metninde ayıbın somut tarifi, hangi seçimlik hakkın kullanıldığı ve verilen süre açıkça yer almalıdır.
Seçimlik Hakkı Erken ve Bilinçli Belirlemek
- Sözleşmeden dönme: bedelin iadesi ve malın geri verilmesi
- Bedel indirimi: ayıbın değerde yarattığı azalma oranında
- Ücretsiz onarım: makul sürede ve önemli bir sorun çıkarmadan
- Ayıpsız misli ile değişim: malın niteliği elverdiği ölçüde
Bu haklar birbirinin alternatifidir; ihbarda hangi hakkın kullanıldığı belirtilmezse, sonraki aşamada talebin değiştiği yönünde itirazla karşılaşılabilir. Hesaplanabilir bir talep için ayıbın etkisini gösteren teknik rapor, dava öncesinde temin edilmelidir.
Sulh Görüşmesi ile Dava Arasındaki Denge
Satıcı veya yüklenici ile yürütülen sulh görüşmeleri, kural olarak zamanaşımını kendiliğinden durdurmaz. Görüşmelerin uzaması, alacaklının en güçlü kozunu — süreyi — tüketebilir. Bu nedenle görüşmeye başlarken bir son tarih belirlemek, o tarihe kadar sonuç alınamazsa dava veya arabuluculuk başvurusunun yapılacağını içeriden not etmek gerekir. Ticari nitelikteki uyuşmazlıklarda dava şartı olarak öngörülen arabuluculuk aşaması da bu takvimin içine yerleştirilmelidir.
Dosya Kurulurken Toplanacaklar
Sözleşme veya sipariş formu, fatura, teslim belgesi, ürün fotoğraf ve videoları tarih bilgisiyle, servis kayıtları ve yazışmaların tamamı tek bir kronolojik klasörde toplanmalıdır. HMK uyarınca delillerin dilekçeler aşamasında bildirilmesi gerektiğinden, sonradan hatırlanan belgeler dosyaya girmekte zorlanabilir.
Ayıplı ifa uyuşmazlıkları, malın türüne ve sözleşmenin niteliğine göre farklı süre rejimlerine tabidir. Bu yazı genel çerçeveyi anlatır; kendi sözleşmenizde hangi sürenin işlediğini ve hangi talebin daha güçlü olduğunu belirlemek için hukuki destek almanız faydalı olur.