Bir kişinin hukuka aykırı davranışıyla başkasına verdiği zarar, TBK kapsamında haksız fiil sorumluluğunu doğurur. Tazminat talebinin başarısı ise çoğu zaman iddianın haklılığından çok, zararın ve nedensellik bağının delil ile ortaya konulmasına bağlıdır. Bu rehber, haksız fiil dosyasında delil kurgusunu zamanaşımı takvimiyle birlikte planlamayı anlatır.
İspat Edilmesi Gereken Dört Unsur
Talebin ayakta kalabilmesi için hukuka aykırı fiilin varlığı, zarar, kusur ve fiil ile zarar arasındaki nedensellik bağı ayrı ayrı gösterilmelidir. Dosyaların önemli bölümünde fiil ispatlanır ancak zararın miktarı belgelendirilemez. Bu nedenle delil listesi, her unsur için hangi belgenin hangi iddiayı karşıladığını gösteren bir eşleştirme tablosu üzerinden hazırlanmalıdır.
Zamanaşımının İki Katmanı
Haksız fiilde zamanaşımı, zarar görenin zararı ve failin kim olduğunu öğrenmesinden itibaren işleyen kısa süre ile fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren işleyen uzun süre olmak üzere iki katmanlıdır. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa, ceza kanunundaki daha uzun zamanaşımı uygulanabilir. Öğrenme anının tartışmalı olduğu dosyalarda, ilk şikâyet dilekçesi, sağlık raporu ya da ekspertiz tarihi gibi kayıtlar başlangıç anını belgelemek için kullanılır.
Süreyi kesen ve durduran işlemler
Dava açılması, icra takibi ve borçlunun borcu ikrar etmesi zamanaşımını keser. Sadece ihtarname göndermek tek başına aynı sonucu doğurmaz; bu ayrım göz ardı edildiğinde takvim yanlış hesaplanır.
Delil Toplamada Öncelik Sırası
- Kaybolma riski en yüksek olan kayıtlar önce alınır: kamera görüntüleri, olay yeri fotoğrafları, çevrimiçi içerik ekran kayıtları.
- Kurum kayıtları için başvurular eş zamanlı yapılır: kaza tespit tutanağı, kolluk evrakı, hastane belgeleri.
- Zarar miktarı fatura, keşif bedeli veya kazanç kaybı hesabıyla somutlaştırılır.
- Tanık beyanları, olayla bağlantısı açıklanarak listelenir.
- Gerekli hâllerde HMK kapsamında delil tespiti istenir.
Delil Tespitinin Doğru Zamanı
Delilin bozulma, silinme veya değişme ihtimali varsa dava açılmadan önce delil tespiti istenmesi mümkündür. Özellikle inşaat, ayıplı imalat ve trafik kaynaklı zararlarda mevcut durumun kayda geçirilmesi, sonraki bilirkişi incelemesinin dayanağını oluşturur. Aynı olay tüketici işlemi niteliği taşıyorsa TKHK kapsamındaki yolların da paralel değerlendirilmesi gerekir.
Tazminat hesabı ve zamanaşımı başlangıcı, olayın ayrıntısına göre önemli ölçüde değişir. Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amaçlıdır; kendi olayınızda hangi sürenin işlediğini belirlemek için belgelerinizle birlikte hukuki görüş almanız uygun olur.