Alacak ve tazminat dosyalarında karşı tarafın ilk cevap dilekçesinde ileri sürdüğü savunma çoğu zaman zamanaşımıdır. Bu savunma bir def'i niteliğinde olduğundan mahkemece kendiliğinden dikkate alınmaz; ancak süresinde ileri sürüldüğünde, esasta haklı bir talebi tümüyle etkisiz kılabilir. TBK, HMK ve tüketici işlemleri bakımından TKHK çerçevesinde sürenin başlangıcını ve kesildiği anları doğru kurmak, hesabın kendisinden daha belirleyicidir.
Sürenin Başlangıcını Tartışmaya Açmak
Zamanaşımı, kural olarak alacağın muaccel olduğu anda işlemeye başlar. Haksız fiile dayalı taleplerde ise zararın ve sorumlunun öğrenilmesi belirleyicidir. Zarar zaman içinde ortaya çıkıyorsa, öğrenme anının ne zaman gerçekleştiği ayrı bir ispat konusudur. Sağlık raporu, teknik rapor veya ceza dosyasındaki bilirkişi tespiti bu anı somutlaştırabilir.
Süreyi Kesen ve Durduran Hâlleri Belgeleyin
- Borçlunun borcu ikrar eden yazılı beyanı veya kısmi ödemesi
- Dava açılması, icra takibi başlatılması ve takibe ilişkin işlemler
- Taraflar arasındaki resmî yazışmalarda borcun kabul edildiğini gösteren ifadeler
- Arabuluculuk sürecine ilişkin tutanaklar
Kısmi ödeme dekontunun açıklama satırı, uygulamada en sık gözden kaçan delildir. Dekonta yazılan tek cümle, sürenin yeniden işlemeye başladığını göstererek savunmayı etkisiz kılabilir.
Ceza Zamanaşımının Uzatıcı Etkisi
Zarar aynı zamanda bir suç oluşturuyorsa, tazminat talebi bakımından daha uzun olan ceza zamanaşımı süresinin uygulanması gündeme gelebilir. Bu ihtimalde ceza dosyasının numarası, iddianame ve varsa mahkûmiyet kararı hukuk dosyasına sunulmalıdır. Bu bağlantı kurulmadığında, uzatıcı etkiden yararlanmak mümkün olmaz.
Talebi Islah Ederken Süre Riskini Yönetmek
Bilirkişi raporundan sonra talebin artırılması, artırılan kısım bakımından zamanaşımı itirazına açıktır. Bu riski azaltmanın yolu, koşulları varsa belirsiz alacak veya kısmi dava tercihini baştan doğru yapmak ve dilekçede fazlaya ilişkin hakları saklı tutmaktır. Tercih, dava açılmadan önce yapılmalıdır; sonradan düzeltmek çoğu zaman mümkün olmaz.
Hesabın Dayanağını Görünür Kılmak
Tazminat tutarı; zarar kalemi, hesaplama yöntemi ve faiz başlangıç tarihi ayrı ayrı gösterildiğinde denetlenebilir olur. Faizin temerrüt ihtarına mı, dava tarihine mi bağlandığı açıkça yazılmalı; ihtarname varsa tebliğ belgesi eklenmelidir.
Yukarıdakiler genel bilgi amaçlıdır; sözleşme türü ve olayın niteliği süreleri değiştirir. Dosyanızdaki tarihleri bir hukukçuyla birlikte çıkarmanız önerilir.