Teslim edilen mal veya ifa edilen iş sözleşmeye uygun değilse, TBK anlamında ayıptan söz edilir. Uyuşmazlığın büyük bölümü artık mahkeme kapısından önce arabuluculuk masasına uğrar. Bu rehber, ayıp iddiasının arabuluculuk aşamasında nasıl kurgulanacağını ve bu aşamanın sonraki davayı nasıl etkilediğini ele alır.
Masaya Oturmadan Önce Netleştirilmesi Gerekenler
Arabuluculuk görüşmesine hazırlıksız gidilmesi, uyuşmazlığı çözmediği gibi karşı tarafa dosyanızın zayıf noktalarını gösterir. Görüşmeden önce üç sorunun cevabı yazılı olmalıdır: ayıbın niteliği nedir, ne zaman fark edilmiştir ve hangi seçimlik hak kullanılacaktır. TBK sisteminde alıcının seçimlik hakları birbirinden farklı sonuçlar doğurur; sözleşmeden dönme ile bedelde indirim talebinin muhasebesi aynı değildir. Görüşmede talebin sürekli değişmesi, uzlaşma ihtimalini de zayıflatır.
İhbar ve Muayene Külfeti
Ayıp hukukunun en çok tökezlenen noktası, alıcının muayene ve ihbar yükümlülüğüdür. Açık ayıpların teslimden sonra uygun sürede bildirilmemesi hâlinde mal kabul edilmiş sayılabilir; gizli ayıplarda ise ayıbın ortaya çıkmasından sonraki bildirim zamanı önem taşır. Ticari iş niteliğindeki ilişkilerde bu süreler daha katı uygulanır. Arabuluculuk tutanağına, ihbarın yapıldığı tarih ve şeklinin geçmesi, ileride açılacak davada tartışmayı baştan daraltır.
Anlaşma Belgesinin Değeri
Arabuluculuk sonunda düzenlenen anlaşma belgesi, şartları sağladığında icra edilebilirlik kazanır. Bu nedenle belge yazılırken şu noktalar ihmal edilmemelidir:
- Ödenecek tutarın, ödeme tarihinin ve gecikme hâlinde uygulanacak sonucun açık yazılması.
- Ayıplı malın iadesi öngörülüyorsa iade yeri ve masrafın kime ait olacağı.
- Onarım kararlaştırıldıysa onarımın süresi ve sonucunun nasıl teslim alınacağı.
- Anlaşmanın hangi taleplerin tamamını kapsadığı; kapsam dışı bırakılan kalemler.
Kapsam belirlemesi özellikle önemlidir. Geniş yazılmış bir ibra ifadesi, henüz ortaya çıkmamış zararlara ilişkin talepleri de kapattığı yorumuna yol açabilir.
Zamanaşımı ile Arabuluculuk İlişkisi
Ayıptan doğan taleplerde zamanaşımı, satıcının ağır kusuru gibi istisnalar dışında sınırlı bir süreyle işler. Arabuluculuk sürecinin başlaması sürelerin işleyişi bakımından sonuç doğursa da, sürecin sona ermesinden sonra dava açılmadan geçen zaman yeniden risk yaratır. Son tutanağın düzenlendiği tarih dosyada ayrıca işaretlenmeli, dava hazırlığı bu tarihten itibaren gecikmeden başlatılmalıdır.
Bilgilendirme
Bu metin genel çerçeveyi anlatır. Sözleşmenin türü, tarafların tacir olup olmadığı ve TKHK kapsamına girip girmediği süreleri ve yolu değiştirir; somut dosyanız için hukuki destek almanız yerinde olur.