Haksız fiil davalarında en sık karşılaşılan savunma, esasa ilişkin itirazlardan önce gelen zamanaşımı def'idir. TBK ve HMK çerçevesinde bu yazı, sürenin başlangıcını ve delilin tarihlenmesini birlikte planlamaya odaklanır.
İki Yıllık ve On Yıllık Sürelerin Birlikte Okunması
Haksız fiilden doğan tazminat talebi, zarar görenin zararı ve failin kim olduğunu öğrendiği tarihten itibaren işleyen kısa süreye ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren işleyen uzun süreye tabidir. Uygulamadaki asıl tartışma öğrenme anıdır: zararın varlığını sezmek yeterli değildir, zararın kapsamı ve failin kimliği bakımından yeterli bilgiye ulaşılmış olması aranır.
Bu nedenle dosyada öğrenme anını gösteren bir belge zinciri kurulmalıdır. Hastane raporu, ekspertiz raporu, kolluk tutanağı veya kuruma yapılan ilk bildirim, öğrenme tarihini nesnel biçimde işaretleyen kaynaklardır.
Fiil Aynı Zamanda Suç Oluşturuyorsa
Haksız fiil aynı zamanda bir suç teşkil ediyor ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, tazminat talebi bakımından da bu daha uzun süre uygulanır. Bu kural, yıllar sonra fark edilen zararlarda dosyayı ayakta tutabilir; ancak dayanak, savcılık soruşturma numarası ve iddianame gibi belgelerle somutlaştırılmalıdır.
Zamanaşımını Kesen ve Durduran Durumlar
- Borçlunun borcu ikrar etmesi veya kısmi ödeme yapması
- Alacaklının dava açması ya da icra takibi başlatması
- Uyuşmazlığın hakeme veya arabuluculuğa taşınması bakımından öngörülen özel düzenlemeler
- Aynı alacak için daha önce açılıp usulden reddedilen davanın etkisi
Yalnızca ihtarname göndermek, tek başına zamanaşımını kesen bir işlem olarak değerlendirilmez. Bu ayrımın gözden kaçması, hak sahibinin kendisini güvende sanmasına ve süreyi tüketmesine yol açar.
Delilin Tarihlenmesi Neden Sürenin Kendisi Kadar Önemli
Fotoğraf, mesaj kaydı, kamera görüntüsü veya sosyal medya paylaşımı gibi dijital deliller, üretildikleri tarih doğrulanamadığında ispat gücünü büyük ölçüde yitirir. Görüntülerin ham hâliyle, üstveri bilgisi bozulmadan saklanması; kamera kayıtlarının saklama süresi dolmadan talep edilmesi gerekir.
Talep Kurgusu ve Faiz Başlangıcı
Maddi ve manevi tazminat kalemleri ayrı ayrı gerekçelendirilmelidir. Faizin hangi tarihten işletileceği de haksız fiilin niteliğine bağlıdır ve dilekçede açıkça talep edilmezse sonradan tamamlanması güçleşir. Belirsiz alacak veya kısmi dava tercihinin zamanaşımına etkisi ise dava türü seçilirken değerlendirilmelidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel çerçeveyi anlatır; her olayda öğrenme anı ve zarar kalemleri farklı şekillenir. Süre hesabınızı dosyanızdaki belgelerle birlikte bir hukukçuya kontrol ettirmenizde yarar vardır.