Tazminat davalarında kaybedilen dosyaların önemli bölümünde sorun haklılıkta değil, talebin kurulma biçimindedir. Rakam doğru olsa bile hukuki sebep yanlış gösterildiğinde, faiz başlangıcı atlandığında ya da zamanaşımı gözden kaçtığında sonuç değişir. TBK sorumluluk ve zamanaşımı rejimini, HMK dava türlerini ve ıslah imkânını, TKHK ise tüketici işlemlerine özgü kuralları belirler.
Her kalemi kendi sebebine bağlamak
Bir dosyada maddi zarar, yoksun kalınan kazanç, manevi zarar ve sözleşmeye aykırılıktan doğan talep bir arada bulunabilir. Bunların zamanaşımı süreleri ve ispat yükleri aynı değildir. Dilekçede kalemler tek tek ayrılmalı, her birinin dayandığı olgu ve belge yanına yazılmalıdır. Toplu tek rakam yazmak, ıslah aşamasında da hareket alanını daraltır.
Dava türü tercihi zamanaşımını etkiler
- Belirsiz alacak davası, zararın miktarının davacıdan beklenemeyecek biçimde belirsiz olduğu hallerde tercih edilir.
- Kısmi dava açılması halinde, dava dışı kalan bölüm için zamanaşımının kesilmediği gözetilmelidir.
- Islah bir kez kullanılabilen bir imkândır; bilirkişi raporundan sonra kullanılacaksa zamanlaması önceden planlanmalıdır.
Karar öncesi kontrol
Talep sonucunda gösterilen tutar ile harca esas değer arasındaki uyum, ileride eksik harç nedeniyle işlem yapılmasının önüne geçer.
Faiz ve temerrüt: sessizce kaybedilen kalem
Faizin hangi tarihten işleyeceği, alacağın sözleşmeden mi haksız fiilden mi doğduğuna ve ihtar çekilip çekilmediğine göre değişir. İhtarname çekilmişse tebliğ tarihi, çekilmemişse dava tarihi çoğu zaman başlangıç olur. Faiz türü de ayrıca belirtilmelidir; talep edilmeyen faize kendiliğinden hükmedilmesi beklenemez.
Bilirkişi hesabına hazırlık
- Zararın hesabına esas belgeler kronolojik olarak numaralandırılır.
- Gelir kaybı iddiasında, olaydan önceki ve sonraki döneme ait kayıtlar karşılaştırmalı sunulur.
- Kusur oranı tartışmalıysa, karşı tarafın kusurunu gösteren teknik veri ayrı bir başlıkta toplanır.
- Rapora itiraz için tanınan sürenin son gününe değil, birkaç gün öncesine hatırlatma konur.
Zamanaşımını kesen ve durduran haller
Kısmi ödeme, borcun ikrarı, icra takibi ve dava açılması gibi haller zamanaşımını etkiler. Bu nedenle karşı tarafla yapılan yazışmalarda yer alan ifadeler dosyanın en değerli parçası olabilir. Buna karşılık uzun süren uzlaşma görüşmeleri tek başına süreyi durdurmaz; görüşme sürerken takvimin ayrı yürütülmesi gerekir.
Anlatılanlar genel çerçeveyi gösterir; her tazminat dosyasının zarar yapısı ve sorumluluk ilişkisi farklıdır. Talep kurulmadan önce hesabın ve tarihlerin birlikte gözden geçirilmesi, sonradan telafisi zor kayıpların önüne geçer.