Sözleşmenin ihlal edildiği çoğu dosyada tartışma, ihlalin varlığında değil zararın miktarındadır. Talep, hesaplanabilir bir temele oturmadığında güçlü bir haklılık iddiası dahi düşük bir sonuçla kapanabilir. Bu rehber, TBK çerçevesinde tazminat talebini rakama dönüştürmenin yollarını ele alır.
Müspet zarar mı, menfi zarar mı
Talebin çerçevesi bu ayrımla belirlenir. Sözleşmenin ifasını isteyen taraf, ifa edilseydi elde edeceği kazancı; sözleşmeden dönen taraf ise sözleşme hiç kurulmasaydı katlanmayacağı masrafları ister. İki kalemin aynı dilekçede birbirini dışlayan biçimde talep edilmesi, tutarın tümüyle reddedilmesine yol açabilir. İlk adım, hangi yolun seçildiğine karar vermektir.
Temerrüt anını sabitlemek
Faiz başlangıcı ve gecikme zararının kapsamı, borçlunun ne zaman temerrüde düştüğüne bağlıdır. Belirli vadeli borçlarda vade, diğer hâllerde ise usulüne uygun bir ihtar belirleyicidir. İhtarın içeriğinde borcun miktarı, dayanağı ve ödeme için verilen süre açıkça yer almalı; tebliğ belgesi ihtarla birlikte saklanmalıdır. Bu tek belge, çoğu dosyada talep edilen faiz tutarının kaderini belirler.
Cezai şart ile tazminatın ilişkisi
Sözleşmede cezai şart kararlaştırılmışsa, bunun zararla ilişkisi metinden anlaşılmalıdır. Cezai şartın yanında aşan zararın da talep edilebilmesi, kural olarak bunun sözleşmede öngörülmüş olmasına bağlıdır. Ayrıca aşırı olduğu değerlendirilen cezai şartın indirilebileceği unutulmamalıdır; bu nedenle talep, yalnızca cezai şarta dayandırılmayıp gerçek zarar da ayrıca belgelendirilmelidir.
Belirsiz alacak, kısmi dava ve zamanaşımı
Zararın miktarı dava açılırken tam olarak hesaplanamıyorsa, HMK içindeki dava türleri arasından yapılacak seçim, zamanaşımının hangi tutar bakımından kesileceğini etkiler. Yanlış tercih, yargılama sonunda artırılmak istenen kısmın zamanaşımı def'iyle karşılaşmasına yol açabilir. Tüketici sıfatının bulunduğu ilişkilerde TKHK kapsamındaki özel düzenlemeler de ayrıca kontrol edilmelidir.
Bilirkişi incelemesine hazırlıklı girmek
- Zararı oluşturan kalemleri ayrı ayrı listeleyin, toplamı en sona bırakın
- Her kalemi tek bir belgeye bağlayın ve belgeyi numaralandırın
- Karşı tarafın savunmasında öne süreceği indirim sebeplerini önceden yanıtlayın
- Hesabın dayandığı varsayımları açıkça yazın
Yukarıdaki değerlendirmeler genel niteliktedir; sözleşmenin türü, ihlalin biçimi ve tarafların sıfatı hesabı değiştirir. Talebinizi biçimlendirmeden önce hukuki destek almanız yerinde olur.