Sözleşmeye aykırılık iddialarının büyük bölümü esastan değil, ihbarın ispatlanamaması nedeniyle zayıflar. Karşı taraf çoğu zaman ihlali değil, kendisine usulüne uygun bildirim yapılmadığını tartışmaya açar. Bu rehber, TBK ve HMK ekseninde ihbarın nasıl ispatlanabilir hâle getirileceğine ve dosyanın hangi mercie taşınacağının baştan nasıl belirleneceğine odaklanır.
İhbar Aslında Neyi İspatlar?
İhbar tek başına alacağı doğurmaz; zamanı ispatlar. Temerrüdün hangi tarihte başladığı, seçimlik hakların hangi anda kullanıldığı ve fesih iradesinin ne zaman karşı tarafa ulaştığı ihbar üzerinden kurulur. Bu nedenle ihbar metninde yalnızca şikâyet değil, verilen süre, talep edilen edim ve süre sonunda kullanılacak hak açıkça yazılmalıdır. Muğlak yazılmış bir uyarı, ileride fesih tarihini savunulamaz kılar.
İhbarı Ayakta Tutan Delil Katmanları
- Bildirimin içeriğini ve gönderim tarihini birlikte gösteren noter ihtarnamesi veya kayıtlı elektronik posta çıktısı
- Muhataba ulaşma anını belgeleyen tebliğ şerhi ya da teslim kaydı
- İhbar öncesi yazışmalar: teslim tutanakları, iş programı revizyonları, e-posta zincirleri
- Ayıbın veya gecikmenin nesnel karşılığını gösteren teknik tespit, fotoğraf ve ölçüm kayıtları
- Ödeme akışını gösteren banka kayıtları ve muhasebe mutabakat yazışmaları
Yanlış Mercie Başvurmanın Somut Bedeli
Aynı sözleşme, taraflarına göre farklı mahkemelerin görev alanına girebilir. İki tacir arasındaki ilişki asliye ticaret mahkemesini, tüketici işlemi niteliğindeki sözleşme tüketici uyuşmazlığı yolunu, bunların dışında kalan ilişki genel görevli mahkemeyi işaret eder. Konusu para alacağı olan ticari taleplerde arabuluculuğa başvurulmadan açılan dava, dava şartı yokluğu nedeniyle esasa girilmeden reddedilebilir. Bu ret kararı zaman kaybının ötesinde, karşı tarafa savunmasını yeniden kurgulama fırsatı verir.
İhbar Dosyasını Kurma Sırası
- Sözleşmedeki bildirim maddesi okunur: adres, yöntem ve süre kayıtları tespit edilir.
- İhlalin türü belirlenir; gecikme, ayıplı ifa ve hiç ifa etmeme için farklı ihbar dili kurulur.
- İhbar metni, verilen süre ve süre sonundaki hak açıkça yazılarak gönderilir.
- Tebliğ belgesi dosyaya eklenir ve süre takvime işlenir.
- Süre dolduğunda kullanılan hak, ikinci bir yazılı bildirimle kayda alınır.
Karşı Savunmaya Hazırlık
Karşı taraf tipik olarak üç savunma kurar: bildirimin geç yapıldığı, yanlış adrese gönderildiği veya kendisinin de karşı edimi beklediği. Bunların her birine önceden yanıt üretmek gerekir. Sözleşmede yazılı bildirim adresi değişmişse değişikliğin bildirilip bildirilmediği, ifa sırası tartışmalıysa hangi tarafın önce ifa yükümlüsü olduğu dosyada belgeyle gösterilmelidir.
Buradaki değerlendirmeler genel nitelikte olup her sözleşmenin kendi hükümleri sonucu değiştirebilir. İhbar ve fesih adımlarını atmadan önce dosyanızı bir avukatla birlikte gözden geçirmeniz yerinde olur.