Haksız fiilden doğan tazminat talepleri, tek bir iddia gibi görünse de aslında dört ayrı ispat başlığından oluşur: hukuka aykırı fiil, kusur, zarar ve nedensellik bağı. Dosyalarda görülen tipik eksiklik, tüm delillerin yalnızca fiilin gerçekleştiğini göstermeye ayrılması, buna karşılık zararın miktarına ve nedensellik bağına ilişkin belge sunulmamasıdır.
Dört Unsur, Dört Ayrı Belge Kümesi
Fiil için tutanak, görüntü kaydı ve tanık; kusur için teknik rapor ve mevzuata aykırılık tespiti; zarar için fatura, onarım bedeli, gelir kaybı hesabı ve sağlık giderleri; nedensellik için ise olay ile sonuç arasındaki bağı gösteren uzman değerlendirmesi gerekir. Bu ayrımı dilekçe aşamasında yapmak, ilerleyen safhalarda hangi delilin eksik kaldığını görmeyi kolaylaştırır. Kusursuz sorumluluk hâllerinde kusur ispatı aranmaz; bu durumda ağırlık sorumluluk sebebinin varlığına kayar.
Zamanaşımında Öğrenme Anı
TBK, haksız fiilden doğan tazminat istemi için zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren iki yıllık, fiilin işlenmesinden itibaren on yıllık süre öngörür. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyor ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, o süre uygulanır. Bu istisna, süresi geçmiş görünen birçok dosyayı ayakta tutar; bu nedenle olayın ceza hukuku karşılığı mutlaka değerlendirilmelidir. Öğrenme anının ne zaman gerçekleştiği tartışmalıysa, ihtarname ve yazışma tarihleri belirleyici olur.
Yanlış Merci: Tüketici İşlemi mi, Genel Hüküm mü?
Zarar bir mal veya hizmet ediniminden kaynaklanıyorsa, uyuşmazlık TKHK kapsamına girebilir ve bu durumda parasal sınıra göre tüketici hakem heyeti ya da tüketici mahkemesi yetkilidir. Ticari nitelikteki ilişkilerde ise asliye ticaret mahkemesi ve konusu para olan alacaklarda arabuluculuk dava şartı gündeme gelir. Genel hükümlere göre asliye hukuk mahkemesinde açılan bir dava, ilişkinin niteliği tüketici işlemi sayıldığında görev yönünden reddedilir.
Senetle İspat Sınırı ve Delil Başlangıcı
Haksız fiilin ispatı kural olarak her türlü delille mümkündür; ancak taraflar arasındaki sözleşmesel ilişkiye dayanan iddialarda HMK'nın senetle ispat kuralları devreye girer. Bu noktada delil başlangıcı sayılabilecek bir yazılı belgenin bulunması, tanık dinletilmesinin önünü açar. Elektronik yazışmaların hangi koşullarda bu niteliği taşıyacağı, kaydın bütünlüğüne ve karşı tarafa ait olduğunun gösterilmesine bağlıdır.
Zarar Hesabını Bilirkişiye Bırakmamak
- Talep, kalem kalem ve tutarları belirtilerek yazılır.
- Her kalemin dayanağı olan belge ekte numaralandırılarak sunulur.
- Belirsiz alacak veya kısmi dava tercihi, faiz ve zamanaşımı etkisi düşünülerek yapılır.
- Faiz türü ve başlangıç tarihi açıkça istenir.
- Bilirkişiye yöneltilecek sorular önceden yazılı olarak sunulur.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Olayın niteliği, taraflar arasındaki ilişki ve zararın türü hem görevli mercii hem süreyi değiştirebileceğinden, dava öncesi belge incelemesi yapılması önerilir.