Sözleşmeye aykırılık davalarında çoğu zaman ihlalin varlığı değil, zararın miktarı tartışılır. Karşı tarafın edimini yerine getirmediği kabul edilse bile, talep edilen tutar hesaplanabilir bir temele oturmuyorsa talep kısmen karşılıksız kalır. Aşağıda tazminat kalemlerinin nasıl belgeleneceği ve başvurunun yanlış yargı koluna ya da yanlış mahkemeye yönelmesinin sonuçları ele alınmaktadır.
Zararı Kalemlere Ayırmak
TBK sistematiğinde tazminat talebi tek bir rakam değil, birbirinden bağımsız kalemlerin toplamıdır. Fiilen yapılan masraflar, elde edilemeyen kazanç, ikame tedarik için katlanılan fark ve gecikmeden doğan zarar ayrı ayrı gösterilmelidir. Her kalem için ayrı dayanak sunulduğunda, bir kalemin reddi diğerlerini etkilemez; hepsi tek başlık altında toplandığında ise tamamı birlikte tartışmalı hâle gelir.
Hesabı Ayakta Tutan Belgeler
- Sözleşme metni ile ekleri, sipariş formları ve teslim tutanakları
- İhtarname ve buna verilen cevap, temerrüdün başlangıcını gösterir
- Fatura, ödeme dekontu ve cari hesap ekstresi
- İkame mal veya hizmet için alınan teklifler ve yapılan sözleşmeler
- Yazışmalar; özellikle edimin ifasının ertelendiğini gösteren mesaj ve elektronik posta kayıtları
Cezai Şart ve Sınırlama Kayıtlarının Okunması
Sözleşmede cezai şart bulunması, aşan zararın talep edilemeyeceği anlamına gelmez; ancak bu durumda ispat yükünün nasıl dağıldığı metne göre değişir. Sorumluluğu sınırlayan ya da tamamen kaldıran kayıtlar ise geçerlilik denetimine tabidir. Tüketici sıfatının bulunduğu ilişkilerde TKHK kapsamında haksız şart değerlendirmesi ayrıca gündeme gelir; bu ihtimal atlandığında sözleşmedeki bir cümle nedeniyle talep gereksiz yere daraltılır.
Yanlış Mercie Başvurmanın Bedeli
Uyuşmazlığın ticari iş niteliğinde olup olmadığı, tarafların tacir sıfatı ve sözleşmenin konusu birlikte değerlendirilmelidir. Ticari nitelikteki alacak davalarında arabuluculuğa başvurulmadan dava açılması, HMK bakımından dava şartı eksikliği sonucunu doğurur ve dosya esasa girilmeden reddedilir. Benzer biçimde tüketici işlemi sayılan bir uyuşmazlığın genel mahkemede açılması ya da parasal sınır gözetilmeden tüketici hakem heyetine gidilmesi süre ve masraf kaybına yol açar. Dava dilekçesi yazılmadan önce sıfat, konu ve tutar birlikte kontrol edilmelidir.
Talep Sonucunu Yazarken
- Her kalem ayrı satırda, dayanağıyla birlikte gösterilir.
- Faiz türü ve başlangıç tarihi kalem bazında belirtilir.
- Belirsiz alacak veya kısmi dava tercihi bilinçli yapılır, sonradan artırım imkânı gözetilir.
- Karşı tarafın savunma ihtimalleri için karşı delil önceden hazırlanır.
- Bilirkişi incelemesi gerekecek kalemler için hesap tablosu dosyaya eklenir.
Buradaki açıklamalar genel çerçeve sunar; sözleşmenin kendi metni bu çerçeveyi önemli ölçüde değiştirebilir. Dava yolu seçilmeden önce metnin ve yazışmaların bütün hâlinde incelenmesi, talebin doğru kurulması bakımından belirleyicidir.