Sözleşme konusu edimin ayıplı ifa edilmesi hâlinde, uyuşmazlık artık doğrudan mahkeme kapısına taşınmıyor. TBK ve HMK ekseninde, ticari nitelikteki pek çok alacak ve tazminat talebi için arabuluculuk dava şartı hâline getirilmiştir. Bu nedenle ayıp iddiasının hazırlığı, dava dilekçesinden değil arabuluculuk masasından önce başlar.
Ayıp İhbarının Zamanı ve Şekli
Ayıplı ifada en çok tartışılan konu, ayıbın zamanında bildirilip bildirilmediğidir. Açık ayıplarda gözden geçirme ve bildirim beklenirken, gizli ayıplarda ortaya çıktığı anda bildirim gündeme gelir. Ticari işlerde muayene ve ihbar yükümlülüğü daha katı yorumlanır. Bu nedenle bildirimin noter aracılığıyla ya da tarihi ispatlanabilir bir kanaldan yapılması, sonraki aşamanın tamamını etkiler.
İlişkinin Niteliğini Belirlemek
Aynı olay, tarafların sıfatına göre farklı rejimlere tabi olabilir:
- Alıcı tüketici ise TKHK devreye girer ve parasal sınıra göre hakem heyeti veya tüketici mahkemesi gündeme gelir.
- Her iki taraf da tacir ise ticari hükümler ve arabuluculuk dava şartı ön plandadır.
- Eser sözleşmesi söz konusuysa ayıba ilişkin özel hükümler ve teslim kavramı ayrıca değerlendirilir.
Bu nitelendirme yapılmadan başlatılan süreç, yanlış mercie başvuru ile sonuçlanır ve kaybedilen zaman süre hesabını doğrudan etkiler.
Arabuluculuk Görüşmesine Delille Gitmek
Arabuluculuk, delil sunulan bir yargılama aşaması olmasa da, hazırlıklı gitmek pazarlık gücünü belirgin biçimde artırır. Masaya götürülmesi yararlı olan kalemler:
- Sözleşme, teknik şartname ve sipariş yazışmaları
- Teslim ve kabul tutanakları ile ayıp ihbarına ilişkin belgeler
- Onarım girişimlerine ve bunların sonuçlarına dair kayıtlar
- Zararı rakamsal olarak gösteren fatura, ekspertiz veya uzman görüşü
- Alternatif tedarik yapıldıysa aradaki fiyat farkını gösteren belgeler
Son Tutanağın Dava Dilekçesine Etkisi
Anlaşmama ile sonuçlanan görüşmede düzenlenen son tutanak, dava dilekçesine eklenmesi gereken bir belgedir. Tutanakta tarafların doğru gösterilmesi kritik önemdedir; arabuluculuğa çağrılmayan bir tarafa karşı açılan dava, dava şartı yokluğu nedeniyle reddedilebilir. Aynı şekilde arabuluculukta ileri sürülmeyen bir talep kalemi için ayrı bir başvuru gerekebileceği de gözden kaçırılmamalıdır.
Bilgi Notu
Ayıp uyuşmazlıklarında zaman, çoğu kez delilin yaşam süresine bağlıdır: ürün elden çıkarıldığında veya onarıldığında ispat zorlaşır. Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; sözleşme türü ve tarafların sıfatı sonucu değiştirebileceğinden, adım atmadan önce hukuki değerlendirme alınması önerilir.