Sözleşmeden doğan alacaklarda arabuluculuk, uyuşmazlığı çözme imkanı sunarken aynı zamanda süre yönetimini karmaşıklaştırır. TBK, HMK ve TKHK ekseninde, arabuluculuk başvurusunun zamanaşımına etkisi ile hangi uyuşmazlıkta bu yolun dava şartı olduğunun ayrı ayrı bilinmesi gerekir.
Zamanaşımı ile Sürecin Kesişimi
Alacağın muaccel hale geldiği an, zamanaşımının başlangıcıdır ve bu an sözleşmenin türüne göre değişir. Arabuluculuk başvurusu yapıldığında sürenin işleyişi etkilenir; ancak bu koruma, başvurunun usulüne uygun yapılmış ve süreç kayıtlarının tutulmuş olmasına bağlıdır. Bu nedenle başvuru tarihi, arabulucunun görevlendirme yazısı ve son tutanağın tarihi tek bir takvimde saklanmalıdır.
Hangi Uyuşmazlıkta Zorunlu?
Ticari nitelikteki alacak ve tazminat istemleri ile bazı tüketici uyuşmazlıklarında arabuluculuk dava şartıdır. Buna karşılık her uyuşmazlık bu kapsamda değildir. Dava şartı olmadığı halde arabuluculuğa gidilmesi hak kaybı doğurmasa da, dava şartı olduğu halde bu aşamanın atlanması davanın usulden reddine yol açar. Nitelendirme hatası, çoğu zaman tarafların sıfatının yanlış belirlenmesinden kaynaklanır.
Süreçte Tutulması Gereken Kayıtlar
- Başvuru formu ve büroya verildiği tarihi gösteren kayıt
- Toplantı davetlerinin karşı tarafa ulaştığına dair belgeler
- Görüşmelerde ileri sürülen taleplerin özeti
- Anlaşma veya anlaşmama son tutanağının imzalı örneği
- Anlaşma halinde icra edilebilirlik şerhi başvurusuna ait evrak
Yanlış Mercie Başvurunun İki Yüzü
Birincisi, arabuluculuk zorunlu olduğu halde doğrudan dava açılmasıdır; bu durumda dosya esasa girilmeden sonuçlanır ve geçen süre zamanaşımı bakımından risk yaratır. İkincisi, anlaşma sağlandıktan sonra icra edilebilirlik şerhi için yanlış mahkemeye başvurulmasıdır. Şerh talebi, arabulucunun görev yaptığı yerdeki görevli mahkemeye yöneltilmelidir; aksi halde anlaşma belgesi elde tutulmasına rağmen tahsil aşamasına geçilemez.
Anlaşma Metnini Yazarken
- Ödenecek tutar, vade ve ödeme kanalı tereddüde yer bırakmayacak biçimde yazılır.
- Feragat edilen talepler tek tek sayılır, kapsam dışı kalanlar açıkça belirtilir.
- Temerrüt halinde uygulanacak sonuç metinde gösterilir.
- İmza yetkisi ve temsil belgeleri ekte saklanır.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir. Alacağın türü, tarafların sıfatı ve muacceliyet tarihi süreyi doğrudan etkilediğinden, başvuru öncesinde zamanaşımı hesabının hukukçu ile birlikte doğrulanması önerilir.