Sözleşmeden doğan zararın karşılanmasında dosyanın kaderini belirleyen an, çoğu zaman dava değil ondan önce çekilen ihtardır. TBK, HMK ve TKHK ekseninde ihtarın zamanı, içeriği ve muhatabı; hem faizin başlangıcını hem de hangi merci önüne gidileceğini etkiler. Bu rehber, tazminat taleplerinde ihtar aşamasını ve sonrasındaki başvuru sıralamasını konu alıyor.
İhtarın Hukuki İşlevi
İhtar yalnızca bir hatırlatma değildir; borçluyu temerrüde düşüren, süre veren ve karşı tarafın sonraki savunmasını daraltan bir işlemdir. Bu nedenle metinde borcun kaynağı, talep edilen edim, verilen süre ve süre sonunda kullanılacak hak açıkça yazılmalıdır. Belirsiz ifadeler, sonradan yapılan sözleşmeden dönme veya fesih beyanının geçersizliği tartışmasını doğurur.
Gönderim Biçimi ve İspat
- Noter aracılığıyla gönderim, içeriğin ve tarihin ispatını birlikte sağlar
- Elektronik posta veya mesaj yoluyla yapılan bildirimlerde, ulaştığının ispatı gönderene düşer
- Adresin sözleşmede kararlaştırılan adres olup olmadığı ayrıca kontrol edilmelidir
- Tüzel kişilerde muhatabın yetkili temsilcisi doğru belirlenmelidir
Yanlış Mercie Başvurunun İki Klasik Hâli
Birincisi, ilişkinin tüketici işlemi olduğu hâlde talebin genel hükümlere göre açılmasıdır. TKHK kapsamındaki uyuşmazlıklarda, parasal değere göre tüketici hakem heyeti ya da tüketici mahkemesi devreye girer; bu ayrımın atlanması dosyanın görev yönünden reddiyle sonuçlanır. İkincisi, ticari nitelikteki para alacağı ve tazminat taleplerinde dava şartı olarak öngörülen arabuluculuk aşamasının atlanmasıdır. Her iki hâlde de kaybedilen yalnızca harç değil, çoğu zaman zamanaşımı bakımından kritik olan aylardır.
Zamanaşımı ve Kesilme Anlarının Takibi
Talebin dayandığı hukuki sebebe göre zamanaşımı süresi değişir; sözleşmeye aykırılık, haksız fiil ve sebepsiz zenginleşme farklı sürelere tabidir. Bu nedenle olay tarihi, zararın öğrenildiği tarih ve failin öğrenildiği tarih ayrı ayrı kaydedilmelidir. Borçlunun kısmi ödemesi ya da borcu kabul eden yazışması gibi kesilme sebepleri, tarihleriyle birlikte dosyaya işlenmelidir.
Talep Kalemlerinin Kurulması
- Zarar; fiili zarar, yoksun kalınan kazanç ve masraflar olarak ayrıştırılır.
- Her kalem, kendi belgesiyle eşleştirilir.
- Faiz türü ve başlangıç tarihi ihtar tarihiyle uyumlu yazılır.
- Miktarın tam belirlenemediği hâllerde belirsiz alacak seçeneği değerlendirilir.
- Karşı tarafın olası itirazlarına karşı ek delil listesi hazırlanır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; sözleşmenin türü, tarafların sıfatı ve zararın niteliği izlenecek yolu değiştirir. İhtar çekilmeden önce hukuki değerlendirme alınması, sonraki aşamalarda oluşabilecek kayıpları azaltır.