Ayıp iddiasının kaderi, çoğu kez ilk hafta içinde belli olur. Teslim alınan mal veya ifa edilen edim üzerindeki sorun kayıt altına alınmadığında, aylar sonra açılan davada tartışma ayıbın varlığından çıkıp ayıbın ne zaman doğduğuna kayar. Bu kayma, tazminat hesabını da tümüyle değiştirir.
Ayıp Tartışmasında Kim Neyi Gösterir?
TBK sistematiğinde satıcı veya yüklenici, sözleşmede kararlaştırılan ya da dürüstlük kuralı gereği beklenen nitelikleri taşıyan bir edimden sorumludur. Alıcı tarafın işi, edimin bu nitelikleri taşımadığını ortaya koymaktır. Teslim anındaki durumu gösteren tutanak, fotoğraf ve teslim belgesi bu noktada belirleyicidir. Tüketici işlemlerinde TKHK, tüketici lehine bazı kolaylıklar ve karineler öngörür; ticari nitelikli ilişkilerde ise muayene ve bildirim yükümlülüğü çok daha sıkı işler.
Muayene ve Bildirim Takvimini Kurmak
Ayıp dosyalarında zaman çizelgesi, delil listesinden önce gelir. Aşağıdaki tarihler tek bir tabloda tutulmalıdır:
- Sözleşme ve sipariş tarihi
- Fiili teslim veya ifanın tamamlandığı tarih
- Ayıbın fark edildiği tarih ve fark edilme biçimi
- Karşı tarafa yapılan bildirimin tarihi ve tebliğ kaydı
- Servis, onarım veya iyileştirme denemelerinin tarihleri
Gizli ayıp iddiası varsa, ayıbın olağan bir muayene ile görülemeyecek nitelikte olduğunu teknik olarak açıklayabilmek gerekir. Bu açıklama olmadan gecikmiş bildirim savunması kolayca kabul görür.
Tazminat Kalemlerini Hesaplanabilir Yazmak
Talep dilekçesinde toplu bir rakam yazmak yerine kalemleri ayırmak, hem bilirkişi incelemesini hızlandırır hem de kısmi kabul ihtimalini artırır. Ayrıştırılabilecek başlıklar genellikle şunlardır: onarım ve ikame gideri, değer kaybı, ediminin kullanılamadığı dönemde doğan kayıp, nakliye ve ekspertiz masrafı. Her kalemin arkasında bir belge bulunmalı; belge yoksa hesaplama yöntemi açıkça yazılmalıdır. Seçimlik haklardan hangisinin kullanıldığı da baştan netleştirilmelidir, çünkü sözleşmeden dönme ile bedel indirimi talebi farklı hesap tabloları üretir.
Başvurulacak Yer Konusundaki Karışıklık
Ayıp uyuşmazlıklarında merci, tarafların sıfatına ve uyuşmazlığın değerine göre değişir. Tüketici işlemlerinde belirli parasal sınırın altındaki başvurular tüketici hakem heyetine, üzerindekiler tüketici mahkemesine gider; bu sınırlar her yıl güncellendiği için başvuru anında yürürlükteki tutarın kontrol edilmesi gerekir. İki tacir arasındaki ticari uyuşmazlıkta ise görevli mahkeme farklıdır ve alacak ile tazminat talepleri bakımından arabuluculuk dava şartı olarak işler. Bu şart atlanarak açılan dava, esasa girilmeden usulden reddedilir.
Değerlendirme
Ayıp dosyaları teknik incelemeye dayandığı için, delil eksikliğini duruşma aşamasında kapatmak çoğu zaman mümkün olmaz. Somut olayınızın sözleşme metni ve ticari niteliği sonucu değiştirebileceğinden, adım atmadan önce dosya bazlı hukuki destek almanız uygun olur.