Sözleşmeden kaynaklanan tazminat uyuşmazlıklarının çoğu, tarafların ne yazdığında değil, yazılanın ne anlama geldiğinde düğümlenir. TBK, HMK ve TKHK çerçevesinde bakıldığında, yorum tartışmasını kazanan taraf genellikle sözleşme öncesi ve sonrası davranışları belgeleyebilen taraf olur.
Yorumda Metnin Ötesine Bakmak
Bir sözleşme hükmü tartışmalıysa, yalnızca kelimelerin sözlük anlamı değil, tarafların gerçek ve ortak iradesi araştırılır. Bu iradeyi gösteren en güçlü kanıtlar, sözleşme kurulmadan önceki müzakere yazışmaları ile sözleşme yürürlükteyken tarafların fiilen nasıl davrandığıdır. Yıllarca aynı şekilde uygulanan bir hüküm, sonradan farklı yorumlanmak istendiğinde bu geçmiş uygulama belirleyici hâle gelir.
Tazminat Kalemlerini Ayrıştırmak
- Fiili zarar: yapılan ödemeler, ikame tedarik giderleri ve boşa giden masraflar.
- Yoksun kalınan kazanç: iptal edilen siparişler, kesilen sözleşmeler ve bunların dayanağı olan yazışmalar.
- Cezai şart öngörülmüşse hükmün lafzı ve şartın hangi ihlale bağlandığı.
- Temerrüt faizi ve başlangıç tarihini belirleyen ihtar veya vade kaydı.
- Zararı azaltma yönünde alınan önlemler; bunlar karşı tarafın kusur savunmasını zayıflatır.
İspat Yükünün Yönü
Kural olarak sözleşmeye aykırılığı ve zararını iddia eden taraf ispatla yükümlüdür; karşı taraf ise kusursuzluğunu ortaya koymaya çalışır. Bu dağılım, hangi belgenin kimin dosyasında bulunması gerektiğini belirler. Elektronik yazışmaların bütünlüğü tartışma konusu olabildiğinden, tek tek ekran görüntüleri yerine tarih aralığı kesintisiz biçimde sunulan kayıtlar tercih edilmelidir.
Görev ve Yetkiyi Baştan Netleştirmek
Bu alandaki en sık usul hatası, uyuşmazlığın niteliğine uymayan bir mahkemeye başvurmaktır. Sözleşmenin her iki tarafı da ticari işletmesiyle ilgili hareket ediyorsa ticari nitelik gündeme gelir ve bu durum hem görevli mahkemeyi hem de ticari uyuşmazlıklara özgü dava şartlarını etkiler. Taraflardan biri tüketici konumundaysa uyuşmazlık tüketici mevzuatının kapsamına girer ve başvuru yolu bütünüyle değişir. Sözleşmede yetki veya tahkim kaydı bulunup bulunmadığı da davadan önce mutlaka kontrol edilmelidir.
Dava Öncesi Hazırlık Sırası
- Sözleşmenin imzalı son hâlini, eklerini ve varsa değişiklik protokollerini bir arada toplayın.
- İhlal iddiasını tarih tarih anlatan kısa bir kronoloji hazırlayın.
- İhtar çekilmişse tebliğ belgesini, çekilmemişse temerrüdün ne zaman doğduğunu açıklayın.
- Hesap yapılabilmesi için gereken tüm faturaları tek bir klasörde numaralayın.
- Teknik değerlendirme gerekiyorsa uzman görüşü seçeneğini dava açmadan önce değerlendirin.
Yukarıdaki açıklamalar genel çerçeveyi göstermek içindir. Sözleşme metninin kendine özgü kayıtları sonucu değiştirebileceğinden, talebinizi ileri sürmeden önce hukuki değerlendirme almanız uygun olur.