Sözleşmeye aykırılık hâlinde hakların çoğu, ihbarın doğru zamanda ve doğru içerikle yapılmasına bağlıdır. TBK, HMK ve tüketici ilişkisi varsa TKHK çerçevesinde ihbar, sadece bir nezaket bildirimi değil; temerrüt, fesih ve tazminat zincirinin ilk halkasıdır. Bu rehber ihbar aşamasındaki usul risklerini azaltmaya odaklanır.
İhbarın Hukuki İşlevi
İhbar üç işlevi aynı anda görür: karşı tarafı temerrüde düşürür, ifa için süre tanır ve seçimlik hakların kullanılmasına zemin hazırlar. Bu üç işlev tek metinde birleştirilmediğinde, sonradan açılan davada hangi tarihte hangi hakkın doğduğu tartışmalı hale gelir. İhbar tarihinin belirsizliği, faiz başlangıcından tazminat kalemlerine kadar her hesabı etkiler.
Sözleşmedeki Bildirim Kaydı Önceliklidir
Birçok sözleşmede bildirimin hangi adrese, hangi yöntemle ve kaç gün içinde yapılacağı düzenlenir. Taraflar kanunun genel usulünü uygulayıp sözleşmedeki özel bildirim kaydını atladığında, ihbar geçerli sayılmayabilir. Kontrol edilmesi gereken noktalar:
- Sözleşmede kararlaştırılan tebligat adresi ve adres değişikliği bildirimi
- Elektronik bildirimin sözleşmede geçerli sayılıp sayılmadığı
- Bildirim için öngörülen hak düşürücü nitelikteki sözleşmesel süreler
- Yetkili temsilci dışındaki kişilerin yaptığı bildirimlerin bağlayıcılığı
İhbar Metninde Aranan Asgari Unsurlar
- Sözleşmenin ve aykırılık oluşturan edimin açıkça tanımlanması
- Aykırılığın hangi tarihte, nasıl gerçekleştiğinin somut anlatımı
- İfa için verilen sürenin gün olarak ve tereddütsüz yazılması
- Sürenin sonuçsuz kalması hâlinde kullanılacak hakkın belirtilmesi
- Tazminat ve gecikme faizi taleplerinin saklı tutulduğunun ifadesi
Süre Verme ve Seçimlik Hakların Sırası
Borçlu temerrüde düştükten sonra alacaklı, kural olarak uygun bir süre verip sonuç alamazsa aynen ifayı gecikme tazminatıyla birlikte isteyebilir, ifadan vazgeçip aykırılıktan doğan zararını talep edebilir ya da sözleşmeden dönme yoluna gidebilir. Bu tercihlerin ihbar metniyle uyumlu olması gerekir; süre vermeden dönme bildirimi göndermek, sonraki davada usul yönünden ciddi bir zayıflık yaratır.
İhbarı Delillendirme
İhbarın yapıldığı kadar ulaştığı da ispatlanmalıdır. Gönderi kayıtları, tebliğ şerhi, elektronik iletinin gönderim ve teslim kayıtları dosyanın ayrılmaz parçasıdır. Ticari ilişkilerde defter kayıtları, cari hesap mutabakatları ve sipariş yazışmaları ihbarın gerekçesini destekleyen zinciri tamamlar.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sözleşme metinleri birbirinden farklı olduğundan, ihbar göndermeden önce sözleşmenizin özel hükümlerinin bir hukukçu tarafından incelenmesinde yarar vardır.