Ayıplı ifa uyuşmazlıklarında dosyalar çoğunlukla ayıbın varlığı tartışılmadan önce, ihbarın zamanında yapılıp yapılmadığı noktasında kilitlenir. TBK sistemi alıcıya gözden geçirme ve bildirim külfeti yüklerken, TKHK tüketici lehine farklı bir denge kurar. Bu iki rejimi karıştırmak, esasen ayıplı olan bir mal veya hizmet karşısında talep hakkının kaybedilmesine yol açar.
Hangi Rejim Uygulanıyor Sorusu İlk Sorudur
Taraflardan biri tüketici sıfatını taşıyorsa TKHK, iki tacir arasındaki ticari ilişkide TTK ile birlikte TBK hükümleri, diğer hallerde ise doğrudan TBK devreye girer. Rejim farkı yalnızca süreyi değil, ihbar külfetinin varlığını, ispat yükünü ve başvurulacak mercii de değiştirir. Sözleşmedeki muayene ve bildirim kayıtları da bu değerlendirmeye dahil edilmelidir.
Açık Ayıp ve Gizli Ayıp Ayrımı
Olağan bir gözden geçirmeyle fark edilebilecek ayıplar açık ayıptır ve teslimden sonra makul sürede bildirilmelidir. Kullanımla ya da zamanla ortaya çıkan ayıplar gizli ayıptır; burada bildirim külfeti ayıbın ortaya çıktığı ana bağlanır. Uygulamadaki hata, gizli ayıbın fark edildikten sonra aylarca yazışma yapılmadan beklenmesi ve bildirim anının belgelenememesidir.
İhbarı Delile Dönüştürmek
- Bildirim, tarihi ve içeriği sonradan tartışılamayacak bir yolla yapılmalı
- Ayıbın nerede, ne zaman ve nasıl fark edildiği somut biçimde yazılmalı
- Fotoğraf, teknik rapor ve servis kayıtları bildirime ek olarak listelenmeli
- Karşı tarafa tanınan süre ve talep edilen giderim yolu açıkça belirtilmeli
- Karşı tarafın cevabı ve onarım denemeleri ayrı bir kronolojide tutulmalı
Bildirim Külfetinin Etkisini Yitirdiği Haller
Satıcı ya da yüklenici ayıbı bilerek gizlemişse veya ağır kusuruyla susmuşsa, süresinde bildirim yapılmadığı savunmasından yararlanamaz. Aynı şekilde ayıbın varlığını kabul edip onarım üstlenen taraf, sonradan bildirim süresine dayanarak sorumluluktan kurtulmaya çalışırsa bu davranış dürüstlük kuralı yönünden değerlendirilir. Bu istisnaların dosyada ileri sürülebilmesi için, gizleme veya kabul iradesini gösteren yazışmaların baştan biriktirilmesi gerekir.
Talebi Ölçülebilir Kurmak
Ayıplı ifada seçimlik haklar arasında sözleşmeden dönme, bedelde indirim, ücretsiz onarım ve ayıpsız benzeriyle değişim bulunur. Dilekçede bu haklardan hangisinin kullanıldığı belirtilmeden yapılan genel talepler, mahkemeyi tarafın iradesini yorumlamak zorunda bırakır. İndirim talebinde hesaplama yöntemi, dönme talebinde iade edilecek edimler ayrı ayrı gösterilmelidir.
Bu metin bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sözleşmenin türü, tarafların sıfatı ve ayıbın niteliği sonucu esaslı biçimde etkileyebileceğinden, bildirimi göndermeden önce dosyaya özgü profesyonel değerlendirme alınması yerinde olur.