Sözleşmeye aykırılık hâlinde atılan ilk adım, sonrasındaki bütün seçenekleri belirler. Süre vermeden fesih bildirilmesi, ayıp ihbarının gecikmesi ya da uyuşmazlığın görevsiz bir mercie taşınması, esasında haklı olan tarafı usul yönünden zora sokar. TBK, HMK ve TKHK ekseninde bu sıralamayı doğru kurmak, davanın kaderini belirleyen aşamadır.
İhbar ile İhtar Aynı Şey Değildir
Ayıp ihbarı, teslim edilen edimdeki eksikliğin karşı tarafa bildirilmesidir ve genellikle kısa sürelere bağlıdır. Temerrüt ihtarı ise borçluya edimini yerine getirmesi için süre veren ve gecikmenin sonuçlarını başlatan bir irade açıklamasıdır. İki bildirimin amacı, içeriği ve zamanlaması farklıdır; birini diğerinin yerine kullanmak, sonradan hangi hakkın kullanıldığı tartışmasını doğurur.
Süre Verilmesi Gereken ve Gerekmeyen Hâller
- Kural olarak borçluya uygun bir süre verilmesi gerekir
- Borçlunun edimi ifa etmeyeceğini açıkça bildirmesi hâlinde süre verilmesi beklenmez
- İfanın taraflar için anlamını yitirdiği hâllerde de süre verme zorunluluğu tartışmalıdır
- Kesin vadeli işlerde sürenin geçmesi tek başına sonuç doğurur
Uyuşmazlık Hangi Kapıya Taşınır
Bu aşamada mercii belirleyen şey uyuşmazlığın niteliğidir. Taraflardan biri tüketici ise başvuru yolu tüketici hakem heyeti ya da tüketici mahkemesidir. İlişki iki tacir arasındaki ticari işten doğuyor ve konusu bir miktar paranın ödenmesi ise, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Adi nitelikteki uyuşmazlıklarda görev asliye hukuk mahkemesindedir; ayrıca kira ilişkisi gibi bazı alanlarda da arabuluculuk dava şartı hâline gelmiştir. Bu ayrım yapılmadan açılan dava usulden reddedilebilir.
İhtarnamenin Ölçülebilir Yazılması
- Hangi sözleşmenin, hangi maddesine aykırılık iddia edildiğinin gösterilmesi
- Talep edilen edimin tutar veya nitelik olarak belirlenmesi
- Verilen sürenin gün olarak açıkça yazılması ve başlangıcının belirtilmesi
- Sürenin sonuçsuz kalması hâlinde hangi hakkın kullanılacağının bildirilmesi
- Bildirimin tebliğ tarihini kanıtlayan bir yolla gönderilmesi
Kapanış
Sözleşmesel uyuşmazlıklarda haklılık kadar, hakkın hangi sırayla kullanıldığı da önemlidir. Buradaki çerçeve geneldir; sözleşmenizin metni ve tarafların sıfatı izlenecek yolu değiştireceğinden, bildirim göndermeden önce hukuki görüş almanız önerilir.