Ayıplı ifa uyuşmazlıklarında tartışma iki katmanda yürür: edimin sözleşmeye uygun olup olmadığı ve sözleşmenin gerçekte ne vaat ettiği. İkinci katman, yani sözleşme yorumu, çoğu dosyada sonucu belirler. 6098 sayılı TBK genel çerçeveyi, 6100 sayılı HMK ispat düzenini, 6502 sayılı TKHK ise ilişkinin tüketici işlemi sayıldığı hâllerde özel korumayı getirir.
Önce İlişkinin Niteliğini Belirleyin
Aynı ayıp iddiası, tarafların sıfatına göre bambaşka bir hatta yürür. Alıcı tüketici konumundaysa parasal sınıra göre önce idari nitelikli çözüm merciine başvurulması gerekebilir; iki tacir arasındaki ticari ilişkide ise uyuşmazlık ticari yargı hattına girer ve muayene-ihbar yükümlülüğü çok daha katı işler. Bu ayrım yapılmadan açılan davalar, esas hiç tartışılmadan görev yönünden reddedilir. Sözleşmede yer alan tahkim veya yetki kayıtları da başvurulacak mercii değiştirebileceğinden metnin son sayfaları mutlaka okunmalıdır.
İhbar: Hakkı Ayakta Tutan Tek Adım
Ayıp iddiasının korunabilmesi, ayıbın öğrenilmesinden sonra karşı tarafa usulüne uygun biçimde bildirilmesine bağlıdır. Sözlü şikâyet, çağrı merkezi görüşmesi ya da kayıt altına alınmamış saha ziyareti çoğu kez ispat edilemez. İhbarda şu üç unsur birlikte bulunmalıdır: ayıbın somut tanımı, tespit tarihi ve seçilen talep. Talebin adı (onarım, değişim, bedel indirimi veya sözleşmeden dönme) baştan yazıldığında sonraki aşamada tutarsızlık iddiasının önü kesilir.
Sözleşmeyi Yorumlatan Deliller
- Sözleşme öncesi teklif, teknik şartname ve numune yazışmaları,
- Tarafların önceki işlemlerdeki uygulaması ve teamül,
- Reklam, katalog ve satış görüşmesinde verilen taahhütler,
- Ödeme ve teslim kayıtlarının sözleşme metniyle karşılaştırılması.
Yorum uyuşmazlıklarında en güçlü delil, çoğu zaman sözleşmenin kendisi değil, tarafların onu nasıl uyguladığını gösteren kayıtlardır.
Bilirkişi İncelemesine Hazırlık
Ayıp dosyalarının önemli bölümü teknik incelemeyle sonuçlanır. İnceleme öncesinde ayıbın durumu değiştirilirse ya da onarım yaptırılırsa, iddia ispatsız kalabilir. Bu nedenle mevcut hâlin tarihli görüntülerle kayıt altına alınması, gerekiyorsa dava açılmadan önce delil tespiti yoluna gidilmesi düşünülmelidir. Bilirkişiye sorulacak sorular da dilekçede önerildiğinde, rapor uyuşmazlığın merkezine odaklanır.
Kapanış Notu
Ayıplı ifa uyuşmazlıklarında hangi yolun seçileceği; sözleşmenin türüne, tarafların sıfatına ve ayıbın gizli olup olmadığına göre değişir. Yukarıdaki değerlendirmeler genel bilgilendirme niteliğindedir ve her sözleşme kendi metniyle birlikte okunmalıdır. Talebinizi göndermeden önce sözleşmenizi bir hukukçuya inceletmeniz, yanlış merciye yapılacak başvurunun maliyetinden çok daha ekonomiktir.